الحلال و الحرام » ، تأليف محقّق نراقى ؛ همانگونه كه از نام آن پيداست هر چند بعضى از قواعد فقهى را در بر دارد ، ولى تمام قواعد را ذكر نكرده ، و مختص به بيان قواعد فقهى هم نيست .
از تمام آنچه گفتيم نتيجه مىگيريم كه در كتابهاى ما ، كتابى كه در بردارنده تمام قواعد مهم فقهى باشد و به گونهاى شايسته قواعد فقهى را در آنها مطرح كرده باشد ، وجود ندارد .
به همين خاطر شكى براى من باقى نماند كه قيام به اين امر مهم - با جمع آورى آن قواعد در مجموعهاى مستقل ، و بحث شايسته در مورد آن - خدمتى است به علم و اهل علم ؛ بنابراين با كمىِ بضاعت ، اقدام به آن كرده و از خداوند متعال تقاضاى توفيق و راهنمايى در اين راه دارم ، و عاجزانه از او مىخواهم كه ياريم نمايد تااين كار را به پايان رسانده ، و آن را ذخيرهاى براى اينجانب و مايهء تذكّرى براى غير من قرار دهد ، إنشاءاللَّه ؛ ( انّه خير ناصر و معين ) .
هر چند قواعد فقهى كه در ابواب مختلف فقه به آن استناد مىشود بسيار زياد است ، ولى ما در اين كتاب از مهمترين آنها بحث خواهيم كرد ، و آنها 30 قاعدهاند ، كه به ترتيب اهميّت به شرح ذيل خواهد بود :
1 . قاعدهء لا ضرر .
2 . قاعدهء لا حرج .
3 . قاعدهء صحت .
قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى ) — صفحة 13
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣