دور دوم اشاعره
اين طريقهء علم كلام اگر چه در ابتدا نقلى بود ، ليكن از زمان امام غزالى عقلى شد ، بنابراين ، ما تاريخ آن را بايستى از زمان امام غزالى شروع كنيم ، ليكن چون امام مشار اليه بنياد اين طريقه را روى اساس اشعرى نهاده است لذا ما از اشعرى ابتدا ميكنيم .
امام اشعرى « 1 » موسوم به على بن اسماعيل در سال 270 هجرى در بصره به دنيا آمد و در 330 هجرى در بغداد وفات يافت . او در ابتدا از عبد الوهاب جبائى معتزلى تعليم گرفته بود ، از قضا يك روز در خواب هدايت شده و بر اثر آن به مسجد جامع بصره رفت و اعلام داشت كه من از عقائد معتزله توبه كردهام و بعد به بغداد رفت و در آنجا حديث و فقه را تكميل نمود و در رد معتزلة كتابهائى بكثرت نوشت .
در طبقهء شافعى مذهب از او نهايت درجه قدردانى شد و هزاران عالم شاگردى او را قبول نمودند كه نام عدهاى از آنها كه جزو مشاهيرند عبارت است از :
ابو سهل صعلوكى ، ابو قفال ، ابو زيد مروزى ، زاهر بن احمد ، حافظ ابو بكر جرجانى ، شيخ ابو محمد طبرى ، ابو عبد الله طبائى ، ابو الحسن باهلى ، بندار بن حسن صوفى ، اين اشخاص گرچه همهء آنها مشهور و نامور بوده ، ليكن شاگردانشان مانند ابو بكر باقلانى ، ابو اسحاق اسفراينى ، ابو بكر بن فورك
هامش
( 1 ) در حالات و اصول عقائد امام اشعرى محدث بن عساكر دمشقى كتابى مستقل نوشته كه نام آن تبيين كذب المفترى مىباشد ، كتاب مزبور در اروپا چاپ شده و به زبان فرانسه هم ترجمه شده - است . ( مؤلف )