تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة علم كلام جديد 219

مساهمون:

صعلم كلام جديد ٢١٩
ثابت و مبرهن ميگردد كه براى اثبات نبوت اين طرز اعلى و افضل و اتم و اكمل است .

فصل سوم طريقهء دعوت پيغمبر :

مقصد اصلى نبوت تعليم انقطاع از دنيا و توجه الى اللّه است ، ليكن چون انسان را گريزى از علائق دنيوى نيست لذا بر پيغمبر است كه به امور دنيوى هم نظر داشته باشد . در تعاليم مذهبى وظيفه‌اى كه پيغمبر دارد مبانى و اصول آن سه‌تاست . 1 - نشان دادن اينكه عالم حادث است و براى آن صانعى هست كه از ازل بوده و تا ابد خواهد بود و او را هيچ‌گونه مماثلت و مشابهتى با ممكنات نيست ، جامع تمام اوصاف است ، قدرتش در تمامى ممكنات جارى است ، علمش محيط بر تمامى اشياء - است ، واحد و يكتاست ، يعنى نه براى او اجزائى است و نه شريك و ضد و مقابلى دارد و نيز از داشتن زن و فرزند از همه اينها مبراست و بعد نشان بدهد در عالم آنچه كه واقع مىشود به حكم و ارادهء خدا مىشود و آنكه خدا از ظلم و كارهاى ناروا و لغو و بيهوده منزه و مبراست ، ليكن براى تعليم اين امور طرق ذيل را پيغمبر اختيار مىكند - : 1 - اين عقائد را بطريق مناظره و مباحثه تعليم نميكند چه اين طريق راه ايراد و اعتراض را باز مىكند و پيغمبر بجواب آن اعتراضات مشغول ميگردد و اين سلسله دامنه پيدا كرده ناچار او از اصل مقصد بازميماند و لذا مطالبش را در پيرايهء دلائل خطابى بيان مىكند كه آن ترغيب و ترهيب را هم دربردارد ، چه از ترغيب و ترهيب دل مرعوب شده مجال چون و چرا باقى نمىماند و چون اين دلائل فى نفسه قوى مىباشد شد ، ارباب نظر را هم گريزى از قبول آن نيست . 2 - پيغمبر تعليم تنزيه خالص و محض نميدهد چه آن به تصور مردم عام درنمىآيد ، بلكه اول نشان ميدهد كه خدا منزه از مماثلت و مشابهت با ممكنات است مثل اينكه در قرآن مجيد است : -
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ
( او را مثل و مانندى نيست ) بعد خاطر نشان مىكند كه خدا غالب بر تمام مخلوقات است ، تمام چيزهاى پسنديده و خوب منتهى به او