لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ
فخامت و عزت مخصوص خدا و رسول او و مسلمانان است .
در قرن اول يعنى تا وقتى كه اسلام اسلام بوده است اين فكر در تمامى مسلمانان بقدرى جايگزين بود كه هر يك از افراد قوم خود را از جنبهء قومى افضلترين عالم خيال ميكرد . اينكه در مسلمانان وسعت صدر ، همت بلند ، عزم و ارادهء آهنين ، حب رسيدن بجاه و بلندى و امثال آن از صفات فاضله وجود داشت باعث همين خيال عزت نفس و محترم شمردن خويش بوده است . شما در تاريخها خواندهايد كه يك مسلمان عادى هم در دربار قيصر و كسرى با چه جسارت و آزادى سؤال و جواب ميكرده است .
7 - يكى از مبانى ارتقاء و اعتلاء كه مقدم بر همه است علم است و اسلام گوئى آن را لازمهء ديانت قرار داده است . قطع نظر از هداياتى كه در قرآن و احاديث راجع بفراگرفتن علم بكثرت وجود دارد خوب است شما نظرى بخارج و واقعات بيندازيد .
تاريخ در هر قدمى براى گواهى دادن به اين قسمت موجود است كه اسلام در دنيا بهر كجا كه رفته با علم رفته است .
اقوامى كه از ازل جاهل و امى بار آمده بودند از روزى كه اسلام آوردند از علوم و فنون معمور شدند . اعراب از ابتداى عالم جاهل بودند تا اين حد كه تا اوائل اسلام شعراى بزرگ نوشتن و خواندن را عار ميدانستند . روبه يكى از شعراى مشهور عرب خواندن و نوشتن را بلد بود . ليكن در يك موقع كه لازم شد چيزى بنويسد او جدا و با كمال الحاح از حاضرين درخواست كرد كه اين رازش را پوشيده نگاهداشته و به كسى اظهار نكنند و گرنه مايهء بدنامى و رسوائى او خواهد بود ، ليكن همين عرب در سايهء اسلام مركز علوم و فنون گرديد و امثال امام شافعى ؛ امام مالك و زهرى مجتهدينى ميان آنها بوجود آمدند . قوم ترك هزاران سال پيش وجود داشته ، ليكن صفت بارزه و امتيازى آنها اين بود كه ع :
چنان بردند صبر از دل كه تركان خوان يغما را
همين ترك بوده كه ميان آنها بعد از اسلام آوردن ابو نصر فارابى و امير خسرو