تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة علم كلام جديد 199

مساهمون:

صعلم كلام جديد ١٩٩

وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً واحِدَةً ( حمعسق ) وَ لَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ . ( نحل ) وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها ( سجده ) اگر خدا ميخواست هرآينه آنها را يك امت قرار ميداد . و اگر خدا ميخواست هرآينه همهء شما را هدايت ميكرد . اگر ما ميخواستيم هر نفسى را بكمال هدايتش ميرسانيديم . بعضى اوقات سركشى و بىپروائى كفار بر پيغمبر باقتضاى بشريت خيلى گران ميگذشت ، در اينجا آيه نازل مىشود : وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي - الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى - الْهُدى فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ . ( انعام ) چنان كه انكار و اعراض آنها تو را سخت مىآيد اگر توانى نقبى در زمين بساز يا نردبانى بر آسمان بر فراز تا آيتى بر آنها آورى و اگر خدا ميخواست همه را مجتمع بر هدايت ميكرد . تو البته بىصبر و دلتنگ چون جاهلان مباش . ليكن چون فطرت اكثر انسان‌ها طورى ساخته شده كه از طريق هدايت و وعظ و پند سخن حق را قبول مينمايد لذا اسلام بوسيلهء همان پند و وعظ دستور دعوت باسلام داده ميگويد : ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ( نحل ) فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ . ( غاشيه ) فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا ( مزمل ) أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ . ( يونس ) خلق را بحكمت و برهان و موعظهء نيكو به راه خداى خود دعوت كن ( و با اهل بحث و جدل هم ) ببهترين طريق مناظره كن . تو خلق را متذكر ساز كه وظيفهء پيغمبرى تو غير از اين نيست و تو مسلط و توانا بر آنها نيستى . تا هر كه بخواهد راهى بسوى خدا پيش گيرد . آيا تو ميخواهى مردم را به اجبار مسلمان كنى ؟