اسلام به همين اكتفا نكرده بلكه فلسفهء اصلى اين مسأله را نشان داده ميگويد خدا فطرت آدمى را طورى درست كرده كه در صورت و سيرت ، در مشرب و مذاق و بالاخره در عقائد و افكار با هم اختلاف دارند و از اينرو توقع اينكه تمامى مردم خواه نخواه متحد الخيال گردند در حكم برانداختن فطرت انسانى مىباشد .
اين نكته را قرآن مجيد در اين الفاظ بيان نموده :
وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ
.
( هود )
وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً .
( مائده )
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا .
( انعام )
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى
( انعام )
أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً .
( رعد ) اگر خدا ميخواست همهء ملل و مذاهب خلق را يك امت ميگردانيد و ليكن هميشه همهء اقوام و ملل با هم در اختلاف خواهند بود . مگر آن كس كه خدا برحمت و لطف خاص هدايت كند و براى همين آفريده شدند .
اگر خدا ميخواست هرآينه اهل زمين يكسر ايمان مىآوردند . اگر خدا ميخواست هرآينه شما را يك جماعت قرار ميداد .
اگر خدا ميخواست آنها شرك نمىآوردند .
و اگر خدا ميخواست همه را مجتمع بر هدايت ميكرد .
آيا هنوز مؤمنان ندانستهاند كه خدا اگر بخواهد همهء مردم را هدايت مىكند .
هامش
بقيه از صفحهء قبل نداشته باشيد و همين آيات را علماى قشرى و ظاهربين برخ مردم ميكشند ، ليكن آن آيات در شأن كفارى است كه با مسلمانان سر مذهب جنگ و پيكار ميكنند ، چنان كه خدا خود در اين آيه تصريح مىكند« إِنَّما يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ أَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَ ظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ » .يعنى خدا از دوستى كردن با آن مردم شما را منع مىكند كه با شما سر مذهب جنگيده و از كاشانه و ديارتان شما را بيرون كردهاند يا در اين كار اعانت نمودهاند . ( مؤلف )