زياده بوده باشد . در اسلام عدد فرائض پنج است و آن عبارتست از : نماز ، روزه ، زكات ، حج و جهاد ، اما حج و زكات و اين هر دو محدود به اشخاص دولتمند و توانگر مىباشد و اما جهاد و آن وقتى واجب مىشود كه حفظ استقلال و خود مختارى لزوم پيدا كند .
فقط دو فرضاند كه عام و به همه افراد تعلق ميگيرند و آن يكى نماز و ديگرى روزه - است ، روزه در سال يكدفعه است و آن هم براى اشخاص مسافر و بيمار و نهايت كم بنيه و ضعيف نيست ، نماز البته در هيچ حالتى معاف نميشود ليكن صورتش اين است كه براى شخص بيمار وضو لازم نيست ، در سوارى اسب يا كشتى پابندى سمت قبله لزوم ندارد و ديگر بر حسب اختلاف ضرورت ايستاده ، نشسته ، لميده ، حالت سوارى بر اسب و غيره غرض هرطور كه ضرورت اقتضا نمود مىشود ادا كرد . در سفر بجاى چهار ركعت دو ركعت باقى ميماند ، از اركان و آداب مقرره هم خيلى كم لزوم پيدا مىكند مثلا دست را هم باز كرده ميتوان نماز كرد و هم بسته و يا اينكه آن را روى سينه به چسبانند .
غرض باستثناى بعض امور در بقيه پابندى طريقهء خاصى هيچ لازم نيست . چنانچه ائمهء مختلف صورتهاى مختلفى اختيار كردهاند .
دوم - براى اداء فرائض فروعات و قيدهاى جزئى زيادى ضميمه كنند و هر يك از آنها هم لازم و ضرورى شمرده شوند . در مذاهب ديگر اين نوع سختى و مشكلاتى كه بوده از احكام تورات ميتوان فهميد كه آن تا چه اندازه بوده است . مثلا عمل قربانى كه در اسلام تا چه درجه ساده و سهل و آسان صورت ميگيرد در توراة قيودى كه براى آن ذكر شده ما اين مختصر را براى نمونه ذيلا به نظر خوانندگان ميرسانيم :
« و هارون با اين چيزها داخل قدس بشود با گوسالهء براى قربانى گناه و قوچى براى قربانى سوختن - و پيراهن كتان مقدس را بپوشد و زير جامهء كتان بر بدنش باشد و بكمربند كتان بسته شود و بعمامهء كتان معمم باشد اينها رخت مقدس است پس بدن خود را به آب غسل داده آنها را بپوشد - و از جماعت بنى اسرائيل دو بز نرينه براى قربانى گناه و يك قوچ براى قربانى سوختنى بگيرد - و هارون گوسالهء قربانى گناه را كه براى خود اوست بگذراند و براى خود و اهل خانهء خود كفاره نمايد - و
تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة علم كلام جديد 189
مساهمون: سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى
صعلم كلام جديد ١٨٩