لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها .
( سوره اعراف )
إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ .
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ .
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ .
أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
چه آنكه آنها را دلهائيست بىادراك و معرفت .
ما پدران خود را بر آئين و عقائدى يافتيم و از آنها البته پيروى خواهيم كرد .
برخى مردم از جهل و نادانى در كار خدا جدل كنند .
آيا در قرآن از روى فكر و تأمل نمينگرند ؟
آيا كارخانهء زمين و آسمان را به غور نمىبينند ؟
چنان كه ملاحظه مىشود تمامى اين آيات بطور كلى متعلق است به كار گرفتن از عقل ، اما راجع باصول و فروع مذهب تلقينى كه اسلام مىكند همه را مبنى بر عقل كرده است .
او نفس ضرورت و نياز بمذهب را بدينسان ظاهر ساخته :
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ
روى خود را از هر طرف برگردان به طرف دين كن و آن فطرت خداست كه مردمان را بر آن آفريده ، در خلقت خدا تبدلى راه ندارد
دعوت باسلام را بدين طريق دستور ميدهد .
ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
خلق را بحكمت و برهان و موعظهء نيكو به راه خدا دعوت كن و با اهل بحث و جدل هم به بهترين طريق مناظره كن .
عقائد خاص اسلامى را در هر جا كه بيان نموده دليل عقلى آن هم همراه است .
دلائل اثبات خدا بقدرى زياد ذكر شده كه اين اوراق گنجايش آن را ندارد . وحدانيت را بدين طريق ثابت مىكند .
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
اگر در آسمان و زمين بجز خداى يكتا خدايانى وجود داشت همانا خلل يا فساد در آسمان و زمين راه مىيافت