الهى هر دو بخش كتاب را كه بخش دوم آن نسبتا كلان و خيلى قطورتر از بخش اول است باتمام رسانيده و بدون فوت وقت مسودهء بخش اول يعنى كتاب حاضر را بچاپخانه كه عبارت از چاپخانهء رنگين باشد تحويل دادم كه تحت مراقبت و نظر مستقيم خودم زير طبع قرار گرفت .
طبع كتاب بسرعت و با جديت هر چه تمامتر در جريان بود كه درين ميان خبر مسرتبخش وصول نشان علمى از انجمن آسيائى لندن بپاس خدمات فرهنگى چندساله و ترجمهء كتابهاى چند و از آن جمله تاريخ ايران تأليف ژنرال سرپرسى سايكس رسيد و مراسم وصول اين هديهء افتخارانگيز مصادف شد با توجه و عنايتى كه چند تن از دوستان ديرين و دوستداران دانش دربارهء اين خدمتگذار بذل كردند ، مجلس شورانگيز و شوقخيزى براى يادآورى از خدمات ناچيزى كه اين بنده فقط بمحض وظيفهشناسى و پاس نعمت سرزمين پدران خود انجام داده است فراهم كردند و درين زمينه خود را رهين منّت و دوستيهاى پايدار و استوار چندين سالهء آقاى حسن عنايت و سرپرستى كريمانهء جناب آقاى دكتر متين دفترى كه خود سر سلسلهء دانشمندان كشورند و مهربانيهاى خاص جناب آقاى دكتر عبد الحميد اعظمى زنگنه وزير فرهنگ و رئيس دانشمند دانشكدهء حقوق ميداند و اين مفاخر و مواهب چند روزى مرا غريق احسان و غريق شوق و نشاط ميداشت و از آن پس سفرى به آبادان بدعوت اولياى شركت نفت ايران و انگليس پيش آمد و چند روزى از ميهماننوازيهاى پىدرپى اولياى شركت برخوردار بود و از ديدن مؤسسات شگرف فنى و نيز تأسيسات مهمّ فرهنگى و بهداشت استفاده مينمود و پس از آن ، سفر طولانىترى بآذربايجان پيش آمد ناچار از اداى اين خدمت و ادامهء طبع و نشر اين اوراق موقتا محروم مانده ولى بعد از برگشت از اين سفر كار سابقم را بسرعت تمام ادامه داده و اينك بىنهايت خوشوقتم خدمتى را كه از سى سال و اندى پيش در نظر داشتهام بانجام رسانيده بخش اول كتاب از طبع بيرون آمده و بخش دوم آن عنقريب در دسترس خوانندگان محترم قرار ميگيرد .
ماهيت كتاب مصنف درين كتاب از تاريخ علم كلام ولى روى اصول علمى و مبانى تحقيق صحبت ميدارد . مقدمة براى روشن شدن ذهن خوانندگان
تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة مقدمه 8
مساهمون: سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى
صمقدمه ٨