ميدهند . بالاتر از همه پرورشگاه ، آموزشگاه ، بيمارستان ، و ساير بنگاههاى خيريّه دارند و از همهء اينها براى ترويج و انتشار مذهب خويش استفاده ميكنند ، چنان كه يكى از مراكز تبليغيّهء مسيحيان را در آن كشور بخاطر دارم كه 24 هزار ليرهء انگليسى در ماه براى دعوت و تبليغ اعتبار داشته است .
« تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل »
در اين شهر كه همهء نژادها در آنجا جمعند ايرانيانى كه از ساليان دراز براى زندگى و كسب و كار در آنجا گرد آمدهاند با اينكه از حيث عده خيلى زياد هستند و نيز اشخاص متمول و ثروتمند ميان آنها بكثرت يافت مىشوند ، بعلاوه موقوفات زيادى براى مصارف خيريه از نياكان آنها باقيمانده مع هذا در مقابل اين سيل بنيان كن يا دفاع دين اسلام از تعرض اينهمه مخالفين و معارضين هيچ اسمى ميان آنها از انجمن و دعوت و تبليغ نبوده است تا آنكه اتفاق افتاد اديب فاضل و دوست دانشمند آقاى سيد محمد على داعى الاسلام لاريجانى كه در دعوت و تبليغ و ترويج زبان و ادبيات فارسى در هند سوابق بسيار خوب و روشنى دارند در مراجعت از زيارت بيت اللّه در بمبئى پياده شده پس از اطلاع از اين اوضاع و تشكيلات حيرتانگيز بيگانگان بر عليه اسلام با ايراد نطق و خطابه در مجامع ايرانيان شور و هيجانى در آنها ايجاد و در نتيجه با كمك عدهاى از ايرانيان روشنفكر متديّن انجمنى « 1 » بنام دعوة الاسلام و نيز يك جريدهء هفتگى به همين نام تأسيس نموده
هامش
( 1 ) بايد دانست كه در اينجا هر چند مذهب كاملا آزاد است و كسى نميتواند از اين جهت متعرض كسى شود اما تأسيس انجمن و آن اينطور نيست كه هر كسى بخواهد بدلخواه خودش انجمنى بنام مذهب تشكيل دهد بلكه منوط باجازهء دوائر مربوطه و بايد بر طبق شرايط و مقرراتى باشد كه در اين ياب وضع شده و از جمله لياقت و شايستگى خود مدير مىباشد ، در اين صورت انجمن جزو مؤسسات رسمى و مدير آن در تمامى عمليات انجمن مسئول خواهد بود .
براى جلب نظر بعضى خوانندگان لازم ميدانم بگويم كه اهالى در اين انجمنها فوق العاده دلچسبى گرفته در روزهاى جلسه گذشته از طبقهء عوام هزاران نفر از وجوه و معاريف محل براى استماع مناظرات و مباحثات مذهبى جمع ميشوند . هنگامى كه جلسه با حضور يك نفر نمايندهء رسمى رسميت پيدا مىكند رئيس انجمن از جاى برخاسته شروع به نطق افتتاحيه مىكند . در اين نطق به حضار خير مقدم گفته و بدعاة و مبلغين خارج كه براى مناظره آمدهاند اجازه ميدهد هر نوع ايراد و اعتراضى كه دارند بگويند تا جواب آنها داده شود ، البته معترض قانونا ميتواند هر اعتراضى كه دارد آزادانه تقرير كند ولى توهين يا سخنى خارج از نزاكت و ادب نسبت بيك مذهب اكيدا ممنوع - بقيه در صفحهء بعد