مدرسى يافته و به كار تدريس پرداخت .
مراتب فضل و كمال او را هيچكس نميتوانست انكار كند ليكن چون طبيعتى بىآرام و حساس و مشوش داشت خاصه آزادى و تندى زياده از حد در وجودش بود جمع كثيرى از علما با او مخالف و دشمن شدند تا اين حد كه شكايت به دربار برده و فتواى قتل او را دادند و بنابراين به دربار احضار شد ، ليكن بدون اينكه از جاه و حشم شاهى پروا كند با نهايت آزادى و شهامت و جسارت سؤال و جواب كرده و بر عقيده خود محكم ايستاد ، تا اينكه از شام تبعيد شده و بمصر فرستاده شد و در آنجا زندانى گرديد . بعد از چند روز از حبس خلاصى يافت و در سال 699 وقتى كه تاتاريان متوجه بلاد شام شدند علامهء مشار اليه به لباس يك نفر مجاهد و واعظ آمادهء جهاد گرديد و تنها بواسطهء تحريض و پايمردى و دليرى او در سلاطين و امراى اسلام آن همت پيدا شد كه در مقابل تاتار توانستند مقاومت كنند . او براى اين مهم بمصر سفر نمود و در اين كار تا چند سال بمجاهدت پرداخت تا آنكه خود در معركهء جنگ شريك شده در سال 704 هجرى با كسروانين جهاد كرده و فتح حاصل نمود .
اگر چه همدردى اسلامى او و استقامت و ثباتى كه بخرج داده بود دلها را تسخير كرده ليكن چون در بعضى مسائل با رأى عام مخالفت كرده بود علما بضديت برخاسته و به دربار شاهى شكايت بردند . براى فيصلهء امر مجلس مناظرهء مهمّى منعقد شد كه در آن خود نيابت سلطنت شريك بوده است . هر چند او در مناظره فاتح درآمده ليكن آشوب و اغتشاش دامنه پيدا كرده ناچار او را از آزادى فكر و عقيده ممنوع داشتند و چون ممتنع و دستبردار نميشد لذا توقيف گرديد . اگر چه چند بار هم آزاد شد ليكن دفعهء آخر كه بحبس رفت و همانجا مرد ، او در زندان محقر و كوچكى نيز به تصنيف پرداخت . حكم شد اسباب و لوازم تحرير را از او بگيرند .
اين مرد بعد از اين ناچار شد شب و روز بعبادت بپردازد تا اينكه بيمار شد و پس از بيست روز بيمارى در ذىقعده 828 هجرى از اين جهان درگذشت .
خبر مرگش كه انتشار يافت مردم بيشمارى از هر طرف هجوم آوردند ،
تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة تاريخ علم كلام 81
مساهمون: سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى
صتاريخ علم كلام ٨١