تعيين سرگور اوزلى 1811 ميلادى
قراردادى كه بواسطهء سرهار فورد جونز منعقد شده بود در انگلستان بطوريكه بايدوشايد به تصويب رسيد و مأموريت عاقد آن در طهران تأييد گرديد . دولت وطنى يعنى انگلستان تصميم گرفت كه روابط و مناسباتش را با ايران بطور ثابت نگاهدارد ، ولى چون او از اين مقام در سال 1811 استعفا داد بجاى او سرگوراوزلى « 1 » كه در آرتش موسوم به ماژور د ، آرثى « 2 » و معروف به د ، آرسىتود « 3 » بود منصوب گرديد و همچنين يكدسته از سرجوخههاى انگليس رژيمان 47 براى همراهى با او تعيين شدند . سرويليام اوزلى « 4 » كه نوشتجات او راجع بايران خيلى ذيقيمت است با اين هيئت همراه بوده است .
پيمان قطعى در سال 1814 ميلادى
به زودى پس از پيمان « گلستان » كه در فصل آتى راجع به آن صحبت خواهيم داشت سرگوراوزلى با دولت ايران براى عقد پيمان نهائى و قطعى كه برپايهء مذاكرات و موافقتهاى اوليهء سرهرفورد جونز قرار داشت شروع بمذاكره نمود . يكسال بعد مستر اليس با جيمز موريه بايران وارد شده و عهدنامهء انتهائى را در 25 نوامبر سال 1814 امضا كردند . طبق شرائط اين سند مهم سياسى كه مخصوصا جنبهء دفاعى داشت قرار شد كه تمام قراردادهاى دولت ايران با ملل اروپائى كه رويهء متخاصمانهاى نسبت بانگليس داشتند ملغى شده و از بين برود و كليهء ارتشهاى ملل اروپائى در صورت دشمنى با انگلستان از ورود بايران ممنوع باشند ، بعلاوه شاه ايران قبول نمود كه حكمرانان خوارزم ، تاتارستان ، بخارا و سمرقند را وادار نمايد كه در مقابل هرارتش بيگانهاى كه به منظور هجوم بهندوستان بخواهند از قلمرو آنها عبور كنند مقاومت نمايند . همچنين قرار شد كه در موقع تجاوز بايران قراردادهاى دوجانبه بسته شود . حدود روسيه و ايران نيز مقرر شد كه با « 5 »
هامش
( 1 ) -Gore Ouseley( 2 ) -D . Arcy( 3 ) -D . Arcy Todd( 4 ) -Sir William Ouse Ley( 5 ) - « معاهدات ايچسون »( Aitchison )شمارهء 7 . مقدمهء آن بدينطريق شروع مىشود « اين ورق هاى مسرتبخش گلدستهاى است كه از باغ بيخار يگانگى چيده و بوسيلهء دستهاى وزراى مختار بسته شده است » الى آخر . ( مؤلف )