محمد حسين خان قاجار
پس از آنكه نادر فتحعلى خان را بقتل رسانيد بالطبع شاخهء بالائى آن قبيله را آن سردار بيشتر مورد توجه قرار ميداد .
محمد حسين خان فرزند فتحعلى خان بسوى تركمنها فرار كرد . در آنجا وى با كمك آنها براى مدتى استراباد را تصرف نمود و در ضمن مال التجارهء هانوى را نيز غارت كرد كه ما در فصل گذشته ذكرى از آن بميان آورديم . اما قبل از مرگ نادر شاه او قادر نبود كه هيچگونه تأثير مهمى در اوضاع بنمايد ، ولى بمحض قتل آن ظالم نيروئى گردآورده و موفقانه بمخالفت احمد شاه برخاسته ولايات خزر را تصرف كرد . بدين ترتيب وى در حالتى قرار گرفت كه براى بدست آوردن تاجوتخت بجنگ بپردازد .
آزاد افغانى و على مردان خان بختيارى
در اين موقع آزاد يكى از سرداران افغانى نادر آذربايجان را تصرف كرده و پس از مغلوب ساختن شاهزادهء گرجى قراردادى با او منعقد ساخته و قرار شد كه مرز ايران همان رود ارس باشد .
در ايران مركزى يك مدعى ديگرى موسوم به على مردان خان از رؤساى بختيارى بنام يك شاهزاده پوشالى صفوى موسوم به اسمعيل اصفهان را تصرف كرده و خود را بتخت نشاند .
كريم خان زند
مدعى چهارم كريمخان فرزند آيماق زند شعبهاى از قبيلهء لاق بود « 1 » .
وى در يك محيطى كه عالى نبود متولد شده و در ارتش نادر بدون هيچ امتياز خاصى با همان سمت سربازى خدمت ميكرد . حتى بارها نقل ميكرد كه زمانى به پول احتياج مبرمى داشت و از دكان زينفروشى يك زين طلاكارى شده سرقت نمود ولى وقتى فهميد كه زينفروش بجرم از دست دادن زين محكوم باعدام شده وجدانش او را آزرده ساخته و زين را بازگردانيد . در همان هنگام با خوشوقتى تمام شنيد كه زن زينفروش دعا كرده و از خداوند ميخواهد كه كسى را كه زين را بازآورده آنقدر زنده نگاهدارد تا مالك صد عدد زين طلا گردد . در اين زمان كه اين حكايت از او نقل مىشود كريم خان
هامش
( 1 ) - چراگاههاى اين قبيلهء قديمى آريائى در حوالى شيراز است . من شخصا يكى از قسمتهاى قبيلهء لاق را در جنوب كرمان ديدهام . رجوع شود به ده هزار ميل ص 428 ( مؤلف )