ماليات سه سالهء ايران را بخشيد ولى بعدا مرتكب خطاى باور نكردنى شده و اعلان بخشش ماليات را لغو نمود و فرمان جمعآورى ماليات را تا دينار آخر صادر نمود ، هانوى ميگويد كه چاپارها و قاصدهاى او در نظر مردم مانند مأمورين عذاب و لعنت بودند ، دهات و قصبات را براى جلوگيرى از ورود آنان از هرطرف محصور و مستحكم ميكردند ، فى الواقع مثل اينكه تمامى ايران فاتح بدست دشمنى ويران شده و نفوس آن ناپديد شدند .
بر ميليونها پولى كه در كلات ذخيره شده بود نادر مرتبا مبالغ ديگرى ميافزود ، بعلاوه آنچه جواهر در كشور موجود بود ببهانهء اينكه در دهلى دزديده شده به زور از مردم گرفت .
اگر نادر شاه عاقل بود و قفلهاى خزائن خود را باز نموده و ميليونها پولى كه از هندوستان بدست آورده بود از ارتش خود پشتيبانى مينمود يقينا ايران كامياب و خوشبخت شده و سلسلهء او طولانى ميشد .
سرمور تيمر دوراند « 1 » مشابهت غريب بين نادر آخرين فاتح بزرگ آسيا و ناپلئون بزرگترين فاتح اروپا را از لحاظ فتوحات و فساد اخلاق آنان نشان داده و ميگويد علت آن خرابى نتيجهء نيرو و قدرت غيرقابل ضبط آنان بوده است . اگر نادر شاه پس از فتح هندوستان و بخارا و خيوه مرده بود تا ابد قهرمان ملى ايران ميشد ، بدبختانه او زنده ماند تا مورد تنفر ملتى كه آنان را از تجزيه نجات داده بود واقع گردد .
هامش
( 1 ) -Sir mortimer Durand