آورده مشغول و سرگرم تبليغ گرديد . اخيرا عدهاى از طرف او بخراسان آمده و آن سرزمين را براى تبليغ مستعد و قابل استفاده يافتند . مخصوصا در ميان ايرانيانى كه جزو موالى يعنى بندگان بشمار آمده و جديدا داخل اسلام شده بودند ، پس از چندى گماشتگان محمد بقتل رسيدند ، ليكن تخمى كه ريخته بودند بتدريج بارآور شده و پيروان زيادى در ايران و عراق گردآمدند .
خروج زيد بن حسين 122 هجرى ( 740 )
خروج زيد و مجاهداتى كه او براى پيشرفت مقصود خويش نمود در حقيقت تقويت بزرگى بود از حزب عباسىها . بهرحال اهل عراق روى عادت ديرينهء خود عهد و پيمانى را كه با او بسته بودند به پايان نرسانيده وى را پس از خروج تنها گذاشتند ، ولى او هم با كمال مردانگى با دشمن نبرد كرده تا آنكه مقتول گرديد . هرچند بواسطهء قتل او فرقهء شيعه در مقصودى كه داشتند عقب افتاده و شكست فاحشى به آنها رسيد ، ولى از طرف ديگر بايد تصديق نمود كه اين حادثه سبب گرديد كه مردم در انهدام خاندان بنى اميه و تقويت از عباسيان بيشتر باهم اتفاق كنند .
خلافت هشام 105 - 125 هجرى ( 724 - 743 ) و جنك تور « 1 » 732 ميلادى
در تمام مدت خلافت هشام كه نسبتا طولانى بود سلطنت بنى اميه در تنزل و انحطاط بوده است . خوانندگان ميدانند كه وقايعى را كه ما تا اينجا بطور اختصار ذكر نموديم تمام آن مستقيما مربوط به ايران بوده است ، ولى اين را نبايد از نظر انداخت كه در زمان خلافت هشام مسلمانان به كشور فرانسه حمله بردند . اين واقعه در سال 732 ميلادى بوقوع پيوست كه درست يك قرن از رحلت بانى اسلام گذشته بود . در اين جنگ فتحى كه نصيب شارل مارتل گرديد مورخين اروپا آبوتاب زيادى به آن داده و فوقالعاده آن را اهميت دادهاند ، در صورتى كه ممكن است بگوئيم كه مطمح نظر مسلمانان در اين جنگ بيشتر قتل و غارت بود نه فتح دائمى .
هامش
( 1 ) -Tours .