تصاويرى است كه در تركستان چين كشف شدهاند .
در ميان ساير نقاشيهاى ديوارى ، صورتى بوده با خرقه ياردا ايستاده و تقريبا باندازهء خود آدم زنده كه در شكل و وضع و نيز لباس به آن روحانيان بزرك بودا شباهت داشته كه هنروران بودائى آسياى مركزى در حجاريها و نقاشىهاى ديوارى يا برجستهكاريهاى خودشان آنها را بما روشناس كردهاند
اكتشافات مزبور بىنهايت مهم و قابلملاحظه ميباشند چه آن يكرشته فنون بودائى را از نظر ما ميگذارند . ممكن است اين نقاشيها بامر پادشاهان سكا « 1 » كه نامشان را بسكستان ( سيستان كنونى ) دادهاند بمعرض نمايش گذاشته شدهاند .
اينجا در ضمن بيان اطلاعات جديدى كه بوسيلهء سر اوريل استين از فنون زيباى دورهء ساسانى بدست آمده لازم است راجع به سهم مهمى كه بتوسط سرماتىها يكى از طوايف ايرانى ساكن جلگههاى وسيع جنوب روسيه « 2 » بازى شده ذكرى بطور خيلى مختصر به عمل آيد .
در قرن چهارم قبل از ميلاد طائفهء نامبرده ظاهرا با گوت « 3 » ها متحد شده بكريمه هجوم بردند و نيز بحدود دانوب سرحد امپراطورى رم فشارهاى سخت آوردند . سرماتيها در نتيجهء اين ارتباط و پيوستگى ، كلوازنى « 4 » يكنوع صنعت ميناكارى « 5 » را ولى با حجر سيلان يا عقيق كه سنك مزبور مخصوصا به كار برده شده است بژرمنها آموختند و صنعت نامبرده در همهجاى امپراطورى روم تا فرانسه و انگلستان رواج پيدا نمود .
در كشور اخير يعنى انگلستان به استان كنت « 6 » انحصار داشته است و « يك نوع پيشرفت و توسعهء جالبتوجه و اساسى از تمدن اصلى باثروتى را نشان ميدهد كه در آنجا ( يعنى ايران ) از قرن چهارم تا قرن ششم ميلادى در ارتقاء و اعتلاء بوده است » و بنابرين هنرهاى زيباى ايران در دورهء ساسانيان عالمگير بوده است .
هامش
( 1 ) -Sakae .( 2 ) - نگاه به « ايرانيان و يونانيان در جنوب روسيه » تاليف روستورنيف ( چاپ كليرندون 1922 ( مؤلف ) .
( 3 ) -Goths .( 4 ) -Cloisonnie .( 5 ) - و انرا در فارسى خانهخانه يا حجرهحجره ميگويند . اشياء ميناكارى كه نقشههاى آن بواسطهء ميلههاى نازك از يكديگر جداست و ميلههاى مزبور را به شكل عمودى روى سطح الصاق كردهاند تا مانع از كنده شدن مينا باشد ( مترجم ) .
( 6 ) -Kent .