از كجا شروع خواهد شد ، در جواب بندر هرمز را اسم خواهم برد ، همان بندرى كه نهآركوس « 1 » نيروى دريائى خود را كنار رودخانهء ميناب بساحل كشانيد قبل از آن كه به خشكى آمده سلامتش را به اسكندر خبر بدهد . امروزه بندر عباس براى بازرگانى از هرات و مشهد و ساير مراكز ميانه يك بندر طبيعى محسوب مىشود .
اينكه مسئله سومر تا اندازهاى بغرنج شده بواسطهء اين است كه مطابق شرحيكه در فصل 50 گذشت يكظرف نقاشى شدهء ظريفى كشف شده است كه در قدمت ، با قديمترين قبور مكتشفهء در اور برابرى دارد و حتى از قديميترين اشياء و ظروف ايلامى هم قديمتر مىباشد و لذا بر ضد اين نظريه كه سومريها اصلا ايلامى بودهاند دليل باهرى تشكيل ميدهد در صورتى كه نظريهء مزبور در يك زمان بملاحظهء شرحى كه در بالا راجع بكوهستانى بودن ايلام و جنگلهاى آن از تورات نقل شد موجه و قرين بقياس بوده است . در كار چميش و اماكن ديگر ظروف سفالين متشابهى كشف شده كه ثابت مىكند اين ظروف نميشود از سومر باشند . كمپيل تمپسون طرفدار يك جماعت ايلامى فرات است كه بدست سومريان رانده شدند ، در صورتى كه و ولى كه عقيده دارد اين سرزمين براى انسان فقط زمانيكه به عصر كل كولت « 2 » رسيده قابل سكونت گرديده است ميخواهد با اين قسمت همراهى كند كه بابل اكدى بدست مهاجمين سومر مغلوب و از ميان رفته است .
يك سلسلهء خيلى قديم
اكتشافات جديده ثابت مىكند پيوستگى و ارتباطى كه سومريها با بابل داشتهاند مدتش نسبت به آنچه در سابق مظنون بود خيلى طويلتر و مديدتر مىباشد . در حدود دو هزار سال قبل از ميلاد ، بعد از سقوط سلسلهء سوم اور ، وقايعنگاران شرح احوال سلسلههاى اوليه و كارهاى آنان را جمعآورى كرده مدون نمودهاند . گو قسمت اعظم اين نوشتجات فاسد و معدوم شده ولى خوش - بختانه فهرست اسامى پادشاهان آنها باقيمانده است . در اين فهرستها ده پادشاه نشان داده شده كه قبل از طوفان نوح سلطنت كردهاند . طول سلطنت آنها ظاهرا فرضى است ، ولى شايد ما قاعدهء شمارشى كه به كار برده شده است ملتفت نميشويم و عين اين توجيه را اما قدرى كمتر در فهرست دو سلسلهء اولى كه بعد از طوفان و پيش از سلسلهء اولى اور سلطنت كردهاند ميتوان به كار برد . تا در اين اواخر هيچيك از نامهائى كه داده شده
هامش
( 1 ) -Nearchus .( 2 ) -Chalcolithic age .