هنرهاى زيبا او ذوق ابتكار و نبوغ صنعتى ما را اعتراف و خاطرنشان نموده كه ايران در تمدن و صنايع و فنون اروپا در ادوار گذشته تأثير عميق داشته است و نيز مشاهير رجال و مفاخر و بزرگان ما را با كلماتى كه حاكى از وسعتنظر و روح محبت و ودادست ستوده و عظمت و بزرگوارى آنان را تصديق مىكند و اينك ما براى جلب نظر خوانندگان گرام يكى دو سه فقره را بطور نمونه گوشزد مينمائيم . او در خاتمهء بيانات خود راجع به خرابههاى پرسپليس چنين ميگويد « ايران از ملل معتبرى كه با آنها ارتباط يافته از قبيل بابل و آشور و مصر و يونان البته اقتباسات زيادى نموده ليكن متابعت و تقليد صرف نكرده است حتى مجسمههاى گاوهاى آشورى هم در مقبرههاى بزرگ هخامنشى از حيث اهميت داراى رتبهء اوليه نيستند » . در خصوص مقبرهء كوروش كبير مينويسد « كه من سه مرتبه به زيارت اين مقبرهء رفتهام و در اينجا موفق شده مختصر تعميرى هم نمودهام و ضمنا در هرموقع به اين نكته متذكر شدهام كه ديدن مقبرهء اصلى كوروش پادشاه بزرك و شاهنشاه عالم مزيت كوچكى نيست و من چقدر خوشبخت بودم كه بچنين افتخارى نائل شدهام و در واقع شك دارم كه آيا براى ما طائفه آريانى هيچ بناى ديگرى هست كه زياده از مقبرهء مؤسس دولت پارس و ايران كه تقريبا دو هزار و چهارصد و چهل سال قبل از اين در آنجا مدفون شده اهميت تاريخى داشته باشد » . يا در طى بيان صفات حميدهء كوروش بعد از نقل مسطورات كتاب مقدس و مورخين يونانى ميگويد « ما هم ميتوانيم مباهات كنيم باينكه اولين شخص بزرك آريانى كه احوال او به خوبى بر ما معلوم مىباشد داراى چنين صفات عالى و برجسته است »
در شرح احوال حضرت رسالتمآب ص كه جزء قسمت اخير كتاب حاضر است در خاتمهء بيانات خود چنين مينويسد « عقيدهء شخصى من اين است كه محمد ص در ميان مشاهير عالم بزرگترين انسانى است كه با يك مرام عالى تمام هم خود را مصروف اين داشت كه شرك و بتپرستى را از ريشه منهدم ساخته و بجاى آن افكار بلند اسلام را برقرار سازد و او خدمت وافر و نمايانى كه از اين راه بنوع بشر نموده خدمتى است كه من آن را ستايش نموده و سر تعظيم فرود ميآورم » .
راجع به حضرت على بن ابيطالب ع در طى بيان صفات محمودهء وى چنين اظهار
تاريخ ايران ( فارسى ) — صفحة مقدمه 23
مساهمون: سرپرسى سايكس
صمقدمه ٢٣