انجام دهد . و ديگرى گفته است : يعنى آفريدم تا بندگانم باشند . مجاهد گفته است : يعنى براى اينكه مرا بشناسند .
تبيان شيخ طوسى : لام « لِيَعْبُدُونِ » لام غرض است يعنى هدف از آفرينش عبادت است . و اين آيه مىفهماند عقيده ى جبريها درست نيست كه ميگويند خداوند زيادى از مردم را براى گمراهى و گرفتارى در آتش آفريده چون در اين آيه « ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً » لام براى عاقبت است يعنى با اينكه آفريدگانرا براى بندگى آفريديم ولى زيادى از آنها خود نافرمانى ميكنند و بد را مىپسندند و پايان كارشان جهنّم است ، پس در كلام خداوند تناقض و خلاف نيست و دو جور سخن گفته شده است در يك آيه گفته شده است : غرض از آفرينش عبادت است و در ديگرى گفته شده است بسيارى از اين آفريدگان بهدف نمىرسند و عاقبت كارشان جهنّم مىشود .
فخر : در اين آيه چند فايده است : 1 - چون در آيت جلو گفته شد :
بمردم يادآورى كن به اين آيه فهمانده شده است كه برترين يادآوريها بندگى است كه پايه ى زندگى است و جز آن نابودى وقت است 2 - چون در آيت گذشته به پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله دستور رسيده كه پشت بكافران كن در اين آيه فهمانده شده است كه پيغمبر دو وظيفه دارد : اوّل - رهبرى است كه اگر مردم قبول نكردند بايد به آنها توجه نكند . دوم - بندگى است كه هدف خلقت او است و بايد از آن دست برندارد 3 - مىفهماند كه كافران بر خلاف غرض از آفرينش رفتار مىكنند كه سخن پيغمبر نمىپذيرند و عبادت نمىكنند تا او مأمور مىشود از آنها رو گردان شود 4 - معنى لام ممكن است مقارنه و نزديكى باشد نه غرض و هدف مثل « أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ » كه لام بمعنى غرض نيست بمعنى نزديكى و مقارنه است و همچنين « فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ » كه مقصود خواندن نماز است بهنگام رسيدن خورشيد و دادن طلاق بهنگام رسيدن و مقرون شدن عدّه است و اينجا هم مقصود اين است كه آفرينش مقرون بعبادت است و بندگى ، و لام اگر بمعنى غرض باشد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 72
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٧٢