بشوراند ]
5 همان كه در سينه هاى مردمان انديشه ى بد آورد
6 پرى بود يا آدمى .
سخن مفسّرين : كشف : اين سوره شش آيه است و به مدينه آمده است و بعضى گفتهاند : به مكّه نازل شده است .
روح البيان در آخر سوره ى فلق : در قرآن عبد اللَّه مسعود اين دو سورهء آخر و سوره ى فاتحه الكتاب نوشته نبوده است و در قرآن ابىّ بن كعب سوره القنوت زيادى داشته است و قرآن زيد بن ثابت نه آن كمى و نه اين زيادى را داشته است از اين روى قرآن زيد بماند و قرآن آن دو نفر منسوخ شد . و چون پيغمبر ( ص ) همه ساله به ماه رمضان قرآن را به جبرئيل عرضه مىفرمود و سال آخر دو مرتبه عرضه فرمود و آخرين عرضه قرآن زيد بود ، نه قرآن ابن مسعود و ابىّ بن كعب و آن حضرت به قرائت زيد قرآن مىخواند و در نماز نيز به آن قرائت بوده است و عبد اللَّه مسعود اين دو سوره را از قرآن نمىدانسته است و مىگفت : از كلام خدا است كه پيغمبر آنها را دستاويز آسايش از بديها كرده بود . و بر عبد اللَّه مسعود پوشيده بود كه اين دو سوره از قرآن هست يا نه از اين روى در قرآن خود نمىنوشت و سوره هاى قرآن را يك صد و دوازده مىدانست و مجاهد يك صد و سيزده سوره مىدانست چون انفال و توبه را يك سوره مىدانست . و قرآن زيد بن ثابت و عثمان و اتّفاق اصحاب بر يك صد و چهارده سوره است .
« مَلِكِ النَّاسِ » 2 مجمع : چون مالك و دارنده ممكن است عقل و تدبير داشته باشد يا نداشته باشد ولى ملك و پادشاه بايد عقل و تدبير داشته باشد از اين روى ملك گفته شده است . و كلمه ى النّاس براى اين مكرّر شده است : 1 - اوّل در برابر جنّ است يعنى از شرّ جنّ به خداى انس پناه ميبرم 2 - به معنى كودكان است كه بمانند موجودات بىاراده هستند و ملك خدا هستند 3 - ديگر مردمان است كه خداوند إله آنها است كه او را مىپرستند و معبود آنها است 4 - مقصود علما است كه وسوسه ى شيطان در دل آنها
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 707
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٧٠٧