سخن مفسّرين : مجمع : اين سوره به مكّه نازل شده است و عكرمه و ضحّاك گفتهاند به مدينه نازل شده است و سه آيه است .
« أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ » 1 مجمع : در معنى كوثر اختلاف است : 1 - ابن عبّاس و عايشه و عبد اللَّه عمر گفتهاند : نام رودى است در بهشت . 2 - خير و خوبى فراوانى است . 3 - پيغمبرى و كتاب آسمانى است . 4 - مقصود قرآن است 5 - بسيارى ياران و پيروان است . 6 - فراوانى نسل و فرزند است . 7 - از امام صادق نقل كردهاند : مقصود شفاعت است . و همه ى اين معانى نتيجه ى خير كثير است .
ابو الفتوح نوشته است : انس مالك گفت : در نزديك عبد اللَّه زياد ( در كتاب چنين است و شايد عبيد اللَّه باشد چنان كه در كشف الاسرار عبيد اللَّه است ) رفتم و جماعتى حاضر بودند و در كوثر مجادله مىكردند مرا گفتند : چه گوئى يا ابا حمزه ؟ من گفتم : من ندانستم كه بمانم تا روزگارى كه در او مردمان باشند كه اين قدر ندانند من پير زنان را باز گذاشتم كه ايشان در پنج نماز مىگويند « اللَّهمّ اسقنا من حوض محمّد » و شاعر مىگويد در اين باب :
يا صاحب الحوض من يدانيكا
و انت حما حبيب باريكا
« فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ » 2 طبرى : در مقصود از اين جمله اختلاف است :
1 - عقبه بن ظبيان گفت : عليّ عليه السّلام در معنى اين آيه دست راست خود بر ميان بازوى چپ نهاد و هر دو را بر سينه نهاد . 2 - يعنى نماز واجب را بخوان و هنگام تكبير آغاز نماز دستها تا گلوگاه خود بلند كن . 3 - نماز بامداد با مردم بخوان و در منى شتر بكش . 4 - روز عيد نماز عيد بخوان و قربانى خود را نحر كن . 5 - انس مالك گفت : پيغمبر پيش از نماز قربانى ميكرد اين آيه به آن حضرت دستور داد اوّل نماز بخوان پس از آن قربانى كنن 6 - چون مردم نماز و قربانىشان براى خدا نبود به اين آيه دستور رسيده است كه پيغمبر براى خدا اين كارها بكند . 7 - بعضى گفتهاند : چون در سفر حديبيه پيغمبر را