در آنكس در آن مطلب نازل شد 3 - ممكن است ضمير بجاى قضا و قدر باشد يعنى ما سرنوشت را در شب قدر فرود آورديم .
« لَيْلَةُ الْقَدْرِ » 2 طبرى : حسن بصرى گفته است : يعنى شبى كه هر مرگ و كار و روزى تا يك سال معيّن مىشود .
مجمع : 1 - يعنى شبى كه هر چه در يك سال مىشود در آن شب معيّن مىشود و « لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » كه در اين آيت است « إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » مقصود همين شب است 2 - ليلة القدر يعنى شب با شرف و ارزش كه هر كس در آن شب عبادت كند ارزش او زياد مىشود 3 - يعنى شبى كه كتاب با قدر منزلت نازل شد بر پيغمبر با قدر و شأن براى امّتى محترم و با قدر 4 - يعنى شبى كه مقدّر بود و قرآن در آن شب نازل شود و نازل شد 5 - خليل بن احمد گفته است : اين كلمه در آيه مشتق است از قدر به معنى تنگى است مثل « قُدِرَ عَلَيْه رِزْقُه » يعنى شبى است كه به واسطه ى زيادى فرشتگان در زمين فضاى آن تنگ مىشود .
تأويلات : شب قدر بنيه و ساختمان بدنى محمّدى است به آنگاه كه پس از شهود ذاتى در احتجاب مقام قلب بود چون نزول وحى بايد در اين بدن با اين حالت باشد . توضيح اين مطلب به اين گونه است كه همان بدن مادّى پس از طيّ كمالات و مشاهدهء حقايق برگشت به حالتى متوسّط كه نه دل به مادّه سپرده و دور از حقيقت بود و نه مستغرق در حقّ كه از شنيدن و گفتن و زندگى با مردم بازمانده باشد ، و تعبير به شب از همين جهت است كه در حال فراگيرى وحى و قرآن موجودى بود نه فقطَّ مادّى و در پى خواسته ها و نه روحانى بى خبر از جهان و جهانيان اين است كه مىگويند : در حجاب قلب بود و در پرده كه مناسب با كلمه ليل است و كلمه ى قدر به مناسبت شرف و ارزش آن حضرت است كه شناساندن حقّ به مردم جز با آن بدن و در آن حالت فراهم نمىشد .
« خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ » 3 طبرى : در مقصود از اين جمله چند قول است :
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 626
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٢٦