است معنى طغيان او . و پيغمبر چنين دعا مىكرد « اعوذ بك من فقر ينسي و من غنى يطغي » .
« أرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى عَبْداً - الخ » 9 فخر : ظاهر آيه اين است كه آيه براى انسان باشد كه در آيت ششم گفته شده است و همين است كه گفتهاند مقصود ابو جهل است و ممكن است براى او و هر كسى كه مانع نماز شود نازل شده است و روايت است كه عليّ عليه السّلام ديد گروهى پيش از نماز عيد به نماز پرداختهاند . فرمود : من نديدم پيغمبر چنين كند . به آن حضرت عرض كردند چرا جلوگيرشان نمىشوى ؟ فرمود : مىترسم مشمول اين آيه شوم « أرَأَيْتَ الَّذِي - الخ » ابو حنيفه اين ادب را از آن حضرت فرا گرفته كه چون ابو يوسف از او پرسيد : مىشود چون در نماز سر از ركوع بردارند بگويند « اللَّهمّ اغفر لي » او به جواب گفت : بگويند « ربّنا لك الحمد » و آشكار نگفت : آن جمله را نگويند تا جلوگير از نماز شمرده نشود .
« أرَأَيْتَ إِنْ كانَ - الخ » 11 - 12 فخر : اين آيه دو معنى مىشود 1 - روى سخن با پيغمبر است يعنى چه مىبينى اى محمّد اگر آن كه جلوگير از نماز شد به راه راست مىبود نه براى او بهتر بود كه مردى با سرمايه و خرد است و اين معنى مناسبتر است با آيت جلو كه روى سخن با پيغمبر است و هم با آيت بعد كه در آن هم روى سخن با پيغمبر است 2 - روى سخن با آن كس است كه جلوگير نماز شد به اين گونه كه اوّل گفته شده است : اى محمّد چه بينى آن جلو - گير از نماز را آنگاه گفته شده است اى جلوگير از نماز چه بينى اگر اين نمازگزار به راه راست باشد و پرهيزگارى خواهد تو چگونه جلوگير او شوى ؟ و آيت بعد « أرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ - الخ » نيز دو معنى شده است : 1 - روى سخن با پيغمبر است كه چه بينى براى آن كه جلوگير نماز شد و پشت بحقّ كرد و منكر شد آيا بخرد خود نمىسنجد كه خداى اين كارهاى او مىداند و انديشه ى او جلوگيرش از اين زشتىها نمىشود ؟ 2 - اين گفتگو با آن كافر است كه اى جلوگير از نماز
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 622
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٢٢