« ألَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوى » 6 مجمع : اين آيه دو معنى شده است :
1 - يعنى پدر و مادرت مردند و خدا عبد المطَّلب را به تو مهربان كرد كه تو را پرستارى كرد و چون او رفت تو را به ابو طالب سپرد و او به خوبى تو را پرستارى كرد . از امام صادق ( ع ) پرسيدند چرا پيغمبر را خدا يتيم كرد ؟ فرمود : تا كسى را بر او حقّ تربيت نباشد 2 - يعنى نه تو را يگانه آفريد كه در برترى و بزرگى همانند نداشتى و بنزد خود جاى داد و به پيغمبرى برگزيد . و كلمه ى يتيم مشتق از درّه يتيمه است يعنى درّ بىمانند 3 - تو يتيم بودى او پناهگاه يتيمانت كرد و گريزگاه همه ى مردم .
ابو الفتوح : اشهب العقيلى « أوى » بفتح همزه بدون الف خواند يعنى بر تو رحم آورد .
كشف : بعضى گفتهاند : خدا پيغمبر را يتيم كرد تا مردم گمان نبرند كه مقام پيغمبر بواسطه ى پدر مادر بود كه خود و قبيله يا بمالشان كوشيدند تا او را چنين بالا بردند و هم فقيرش كرد ، تا پيشرفت او را از سرمايه اش ندانند .
حسينى نوشته : بيت :
بس ، كه غوّاص كرم در تك درياى قديم
غوطه زد تا به كف آورد چنين درّ يتيم
ديد تو را كه گوهر يگانه بكمال قابليّت از همه كائنات منفرد بودى و بقطع علاقه از ما سوى متوحّد ، تو را متمكّن ساخت در حضرت احديّت جمع كه مقام خاصّ تو است .
تأويلات : تو تنها بودى و به پرده ى صفات نفسانى از نور پدر حقيقى كه روح القدس است پوشيده بودى و محروم پس به پيشگاه خود جايت داد و در دامن پرورش كبريائى بپروراند و ادب آموخت و عهده دار كار پدرت روح القدس شد تا تو را پاكيزه و ورزيده كند .
« وَوَجَدَكَ ضَالًّا - الخ » 7 طبرى : چند معنى شده است : 1 - تو