و سوگند به آخرين روشنى روز
17 و به تيرگى شب كه جانوران بآسايشگاه شان فراهم كند
18 و به ماه گرد و پر شده
19 كه همه ى شما طبقات زندگى و مرگ و رستاخيز بگذرانيد [ و در قدرت حقّ باشيد ]
20 پس چه شده است آدميانرا كه ايمان نيارند
21 و قرآن كه براىشان مىخوانند سجده نمىكنند و فروتن نمىشوند ؟
22 بلى اين كسان قرآن و دين دروغ دانند
23 و خداى داند با اين فكر و كار چه براى خود فراهم كنند .
24 پس اى محمّد نويدشان ده كه سخت آزارى در انتظار دارند .
سخن مفسّرين : مجمع : اين سوره بمكّه آمده است و به حساب قارىهاى بصره و شام بيست و سه آيه است و به حساب ديگران بيست و پنج كه « يمينه . و ظهره » را آخر آيه دانستهاند و آنها اين دو كلمه را جزء آيت بعد شمردهاند .
و اين سورهء را سوره الانشقاق نيز ناميدهاند .
« أَذِنَتْ لِرَبِّها وَحُقَّتْ » 2 ابو السعود : يعنى چون اراده ى خداوندى او را بشكافد او تن بفرمان دهد و بمانند مأمورى باشد كه فرمان ميشنود و انجام مىدهد . و شايسته ى فرمانبرى شده است و جمله ى « حُقَّتْ » بهتر اين است كه معترضه باشد نه معطوفه و براى استوارى جمله ى جلو باشد به اين گونه كه او فرمان مىبرد چون شايسته ى فرمانبرى است كه قدرت خداوندى آفريدگان را فرمانبر آفريده است .
« الأَرْضُ مُدَّتْ » 3 طبرى : يعنى زمين چنان پهن شود كه بر وسعت و گشادگى آن افزوده شود .
مجمع : 1 - يعنى بواسطه ى ريختن كوهها و تپه ها سطح زمين مانند صفحه ى صاف شود 2 - مانند چرم آن را بكشند تا بر فراخنائى آن افزوده شود .
كشف : 1 - اين هيئت كنونى آن به صورت ديگر عوض مىشود 2 - يعنى از آنچه در دل زمين است جلوگير برداشته مىشود و رخنه ها باز مىشود تا همگى آنها بيرون آيند . و جمله ى « أَذِنَتْ - الخ » كه مكرّر شده است اوّل براى توصيف
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 522
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٢٢