حقارت بگوينده بنگرند بخصوص اگر از كسى شنوند كه بيچاره و ناتوانشان در برابر خود بينند و اعراب معارضين پيغمبر چنين بودند بخصوص عاص بن وائل و وليد ابن مغيره .
« هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ » 36 روح البيان : « ثُوِّبَ » يعنى سزاى بد دادند به كافران چون تثويب هر جا به قرآن آمده بمعنى مجازات است و سزاى بد و كلمه ى « هَلْ » استفهام است براى تقرير و تثبيت يعنى البته بكافران سزاى بدىشان كه خنديدن بمؤمنين و مسخرهء ايشان است ميرسد .
مجمع : در اين سوره چند اختلاف قرائت است : 1 - ران ، با الف كه را مفتوح باشد و با اماله ى الف كه را مكسور باشد 2 - تعرف به صيغه ى معلوم با نصب نضرة و به صيغه ى مجهول و رفع نضرة 3 - فكهين بدون الف و فاكهين با الف 4 - هل ثوّب و هثّوّب كه لام تبديل بثاء و ادغام شده است .
سخن ما : 1 - در بازار ما ترازودارى اصطلاحى است مخصوص به كسى كه مهارتى دارد براى ترازو بدست گرفتن و بدلخواه خود وزن كردن كه چيزى را سنگين يا سبك كند و با اينكه در جلو چشم خريدار است و او سنگها را ميشناسد نتواند دريابد كه در سنگ و ترازو و چگونه خيانت مىشود . از اوّل اين سوره تا آيت ششم روى سخن با اين گونه مردم است و سر انجام بد آنها چنان كه در سوره ى يازدهم بنام هود آيت 84 و 85 از زبان شعيب پيغمبر نقل شده است جلوگيرى از كمفروشى و فرمان بدرستكارى در ترازو و پيمانه كه آن چنان كار زشتى است كه كم و زياد آن در بدى برابر است . چون تهديد و بيم براى هر گونه خيانت در پيمانه و ترازو است با اينكه بيشتر كار كيل و وزن در چيزهاى ساده است و اندك كه كار روزانه ى عموم پيشه وران است زيرا اين آيات چند نفرى را كه در روز هزاران تن جنس وزن مىكنند جدا نكرده است از مردمان بيشمارى كه از صبح تا شام ترازوشان در كار است و دور كيلو گرم ميچرخد . پس بايد تصديق كرد خوار و بار فروش كه در چند گرم خيانت مىكند برابر است با آن بازرگان عمده فروش در زشتى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 519
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥١٩