بهتر نگهبان است كه به هيچ روى از خود بى خبر نباشد .
« إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ - الخ » 17 فى ظلال القرآن : ما نميتوانيم چگونگى ثبت اعمال آدمى را تصوّر كنيم و فايده اى در گفتگوى آن نيست چون به جائى نمى - رسيم و از حدود علوم و تجارب بشرى خارج است پس بايد بمدلول آن مؤمن باشيم و بس .
« سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ » 19 مجمع : سكرة الحقّ بالموت نيز خواندهاند و از امامهاى ما نيز اين قرائت نقل شده است .
« مَعَها سائِقٌ وَشَهِيدٌ - الخ » 21 طبرى : زيد بن اسلم گفته است هم - چنان كه براى پيغمبر گفته شده است « ألَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوى وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى » مقصود از اين آيه نيز پيغمبر است و نيز جمله ى آخر براى قبل از دوران نبوّت است كه پيغمبر از همه جا بى خبر بود و مقصود از « فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ - الخ » پس از بعثت و اطلاع بر علوم نبوّت است . صالح بن كيسان گفته است : زيد بن اسلم نفهميده است مقصود كافر است كه او را يكى بجلو انداخته بمحشر مىبرد و ديگرى همراه او است كه بر كارهاى او گواهى دهد و جمله ى آخر حالت قيامت كافر است كه از همه جا بى خبر بوده است و آن روز تيزبين مىشود . حسين بن عبد - اللَّه بن عبيد اللَّه عبّاس گفت : مقصود همه ى مردماند چه نكوكار و چه بدكار كه يكى او را مىبرد و يكى شاهد كار خوب و بد او است و از هر چه بى خبر بوده است در آنجا خبر دارد و تيز مىشود .
مجمع : مفاد اين آيه شامل بدكار و نكوكار هر دو است . و مقصود از سائق و شهيد دو ملك است كه نتواند فرار كند و نه انكار نمايد . ضحّاك گفته است : كه سايق فرشته است و شهيد پاره هاى تن او است از دست و پا و غيره .
ابو الفتوح : سائق فرشته است و شهيد كارهاى دوران زندگى او است و اين گفته ى ابن عباس است .
تأويلات : چون هر كه هر چه را درك كند پسند يا ناپسند خود مىشمارد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 51
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥١