سود و زيان كار خود يادآورى شده است . مردمى كه بهر ناشايست دست مىبرند و مىگويند : خدا كريم است از كجا آسوده خاطر شدند كه آن روز زيان بديهاى گذشته ى خود را نبينند با اينكه او آدمى را هم آهنگ ساخته و هر چيزيرا بجاى خود نهاده پس چگونه فريفته شوى و سزاى بدى خود را كرم و نيكى او پندارى ؟
3 - آيت نهم « كَلَّا بَلْ - الخ » خبر از خاصيّت درونى مردم است و اعلام وابستگى گفتار است بانديشه و فكر به اين جور : آنها كه فريفته ى كرم خدا هستند نه بدرستى عقيده به آن دارند و نه اميدشان به آن است بلكه رستاخيز باور ندارند و براى آرامش دل و آسايش وجدان خود بهانه آورند و كرم حقّ را دستاويز بدكارى خود كنند .
4 - آيت ده و يازده ببعد « وَإِنَّ عَلَيْكُمْ - الخ » بدنبال نقل عقيده ى آنها گفته شده است كه غرور بكرم حقّ نه از راه درستى است بلكه از باور نداشتن رستاخيز است با اينكه شما را زير نظر دارند و آنچه كنيد بدانند و سر انجام كار بد دوزخ است و نكوكارى را پاداش بهشت .
5 - در آيت ده و يازده كلمات : « عَلَيْكُمْ . . . ، لَحافِظِينَ . . . ، كِراماً . . . ، كاتِبِينَ يَعْلَمُونَ ما » شايد اشاره باشند به اين كه : چون على بمعنى برترى است مقصود اين است كه شما خواه ناخواه زير نظر هستيد . چون حافظين اسم فاعل است و اختصاص به زمان معيّن ندارد معنى اين است كه هميشه مواظب شما هستند چون بكراما توصيف شدهاند يعنى آنها بزرگوارند زيرا ثابت هستند نه چو موجودات كه شما ديدهايد بىارزش و زود گذر . آنها نويسندهاند كه مواظبت و نگهدارىشان بمانند نوشته ميماند و نابود نمىشود ، چون كلمه ى « ما » موصول است و مبهم مىفهماند كه آنچه شما كنيد آنها بىاستثنا بدانند . پس همه كار شما زير نظر يك حقيقت ثابت است كه نيك و بد را نگهبان است . و چون در جمله فعل آورده نشده است كه بگويد كرديم يا قرار داديم و مانند اينها و به صورت اخبار
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 507
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٠٧