براى مال او و جمال او و يا زن خودش بميرد و آن دختر را براى مال و جمال زن خودش قرار دهد . اسلام آمد و عادت زشت دختر بگور كردن را بمانند سختى قيامت شمرد و موضوع حساب روز شمار معرّفى كرد . و اگر دين آسمانى و معرفت خدائى نبود هرگز زندگى عرب مقام زن را نمىشناخت و بزرگوارى و شخصيّت انسانى او را نمىتوانست دريابد . و بايد اقرار كرد يكى از نشانه هاى پيغمبرى و وحى محمّد همين بالا بردن ارزش زن است و نشان دادن شركت او در كمال بشرى كه تا آن روز كوچكتر گمان و نشانه اى در سرزمين عرب براى اين بزرگوارى زن نبود و فقطَّ مكتب خدائى و روش آسمانى بود كه آن را به جلو چشمها نمودار كرد و گويا اسلام زن را در زندگى آدمى ايجاد كرد و ارزشى به او داد جز آنچه مردم مىشناختند و نتيجه ى خواستهء آنها بود بلكه او را از آسمان آورد و بارزشى آسمانى او را ارزيابى كرد .
مجمع : كلمات نشرت با تشديد و سجّرت ، سعّرت بىتشديد قرائت شده است چون در قرآن بآيت ديگر به اين گونه استعمال شده است مثل « مُنَشَّرَةً و سعير » .
« فَلا أُقْسِمُ » 13 عبده : از عادت عرب است كه چون مىخواهد گفته ى خود را استوار كند به صورت نفى سوگند در مىآورد تا بفهماند كه مطلب به آن اندازه روشن است كه نيازى بسوگند نيست . و يا چون بخواهند سوگند شده را بزرگ بنمايند به صورت منفى مىآورند تا بفهمانند سخن بزرگتر است از سوگند كه به آن استوار شود .
« بِالْخُنَّسِ الْجَوارِ الْكُنَّسِ » 15 - 16 طبرى : 1 - از علىّ عليه السّلام نقل است : يعنى ستاره ها كه بروز پنهانند و بشب نمودار و در جنبشند 2 - عبد - اللَّه مسعود گفته است : مقصود گاو وحشى است 3 - سعيد جبير گفته است :
مقصود آهو است . و چون دليلى به يقين نداريم كه مقصود در آيه كدام است بهتر اين است كه به مقتضاى استعمال عرب بگوئيم : خداوند سوگند ياد كرده
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 493
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٩٣