عالم ديگر كه نتيجه ى همين جهان است به همين جور خواهد بود و هر كسى از آدميان به آن جا خواهد بود كه هم آهنگ خود را بيابد چه در علم و جهل يا كفر و دين يا اخلاق و عادات . و همين است معنى « إِذَا النُّفُوسُ - الخ » .
« الْمَوْؤُدَةُ - الخ » 8 نيشابورى : زمخشرى گفته است : اين كلمه از :
« وأديئد » گرفته شده است كه آن از « آديئود » قلب شده است و معنى آن سنگينى كرده و سنگين مىشود است و چون آن را كه در خاك ميكنند رويش را سنگين مىكنند از اينروى « موؤدة » گفتهاند . و معنى اين پرسش از بچه ى به خاك رفته از آن است كه به خاك كننده محكوم شود چنان كه در آيتى ديگر روى سخن با مسيح شده « أأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ - الخ » يعنى در رستاخيز از مسيح مىپرسند : تو بمردم گفتى خود و مادرت را خدا بدانند ؟ و معلوم است كه مسيح چنين مسئوليتى ندارد و اين پرسش براى محكوم شدن مسيح پرستان است پس همچنين در اين آيه كه به رستاخيز از بگور شده بپرسند : بچه گناه شما را كشتند يعنى اين پرسش براى محكوم كردن آن مجرمين است كه آنها را بگور كردهاند .
طبرى : قتاده گفته است : عرب دختر خود بگور مىكرد و سگ خود را غذا مىداد خداوند به اين آيه كارشان را بد شمرد و قيس بن عاصم تميمى بپيغمبر عرض كرد : من پيش از اسلام هشت دختر زنده بگور كردم فرمود « فاعتق عن كلّ واحدة بدنة » .
ابو الفتوح : پيغمبر گفت : در برابر هر يك بنده اى آزاد كن گفت : من شتر دارم فرمود : در برابر هر يك ، شترى به قربانگاه حجّ بفرست كه در آن هنگام قربانى كنند .
مجمع : ابو مسلم گفته است : يعنى پرسش از آن كس است كه چنين كارى كرده است و بگور شده موضوع پرسش است پس از كشنده ، گناه كشته شده را مىپرسند . و « سألت » به صيغه ى معلوم خوانده شده است يعنى او مىپرسد كه چرا كشتندش و « قُتِلَتْ » با تشديد تا بر وزن مزيد خوانده شده
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 491
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٩١