« يَقُومُ الرُّوحُ - الخ » 38 طبرى : 1 - ابن مسعود گفته است : روح ملكى است در آسمان چهارم كه از آسمانها و كوهها و فرشتگان بزرگتر است و بهر روزى دوازده هزار تسبيح مىگويد و بهر تسبيح او فرشته اى آفريده مىشود و او است كه در قيامت صفى جداگانه دارد 2 - ضحّاك گفته است : مقصود جبرئيل است 3 - مجاهد گفته است : روح آفريدگانى هستند بمانند آدميان كه مىخورند و مىنوشند 4 - حسن بصرى گفته است : مقصود روح آدميان است . و قتاده گفته است : معنى روح از آن چيزها بود كه ابن عبّاس پنهان مىكرد 5 - ابن عبّاس گفته است : يعنى پس از صور دميدن نوبت اوّل تا نوبت دوّم در اين ميان كه هنوز مردگان زنده نشدهاند ارواح آنها با فرشتگان به صفّ مىشوند 6 - ابن زيد گفته است : مقصود قرآن است و پدرم مىگفت چون در آيت ديگر است « أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا » كه قرآن روح ناميده شده است .
مجمع : عليّ بن ابراهيم از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است كه فرمود :
روح فرشته اى است بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل .
ابو السعود : 1 - روح يكى از لشكر خداوندى است كه فرشته نيستند و هر فرشته از آسمان فرود آيد يكى از آنها با او باشد 2 - بعضى گفتهاند :
روح اشراف و برگزيدگان از فرشتگانند 3 - گفتهاند : آنها نگهبانان فرشتگانند تأويلات كاشانى : يعنى روح آدمى و فرشتگان نيروها در پايه و مرتبه ى خود بصف باشند و در مقام خود مانند اين آيه « وَما مِنَّا إِلَّا لَه مَقامٌ مَعْلُومٌ » .
ذاباً قَرِيباً « 40 كشف : چون رستاخيز شدنى است و هر چه آمدنش يقينى است نزديك است گفته شده است عذاب نزديك . بعضى گفتهاند مقصود از عذاب قريب گرفتارى جنگ بدر است كه گفته شده است : من شما را از پيش آمد و گرفتارى نزديكى بيمتان مىدهم تا به خود آئيد و گر نه سزاى خود بينيد .
تأويلات : عذاب قريب همان بدكاريهاى بد او است كه شخصيّت نزديكى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 460
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٦٠