چون نماز به آخر رساند پرسيدند : تو قرآن مىخواندى يا چيزى مىنوشيدى ؟ گفت سوگند به خدا اگر بهنگام خواندن اين آيه لذّت شراب نيابم چنان كه مىنوشم هرگز آن را نمىخوانم .
« نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلًا » 23 ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه عبّاس گفت : منّت نهاد بر آنكه قرآن مفرّق فرستاد آيه از پس آيه و سوره از پس سوره و به يك بار نفرستاد تا دشوار نبود فهم كردن و معنى او ياد گرفتن كقوله « قُرْآناً فَرَقْناه لِتَقْرَأَه - الخ » .
« آثِماً أَوْ كَفُوراً » 24 مجمع : 1 - مقاتل گفته است اول عتبة بن ربيعه است و دوّم وليد بن مغيره كه به پيغمبر گفتند دست از كار خود بردار تا آنچه خواهى مال بدهيم و هر كس بهمسرى خواهى فراهم كنيم 2 - قتاده گفت : مقصود از « كَفُوراً » ابو جهل است كه گفت : اگر بينم محمّد نماز مىخواند پاى روى گردنش مىگذارم اين آيه براى آن آمد كه بسخن او توجّه ننمايد 3 - بعضى گفتهاند :
اين دستور عمومى است كه فرمان هيچ بدكار و بيدين را نپذيرد .
« وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ - الخ » 25 طبرى : مقصود از كلمه ى « بُكْرَةً » نماز صبح است و « أَصِيلًا » نماز ظهر و عصر است و معنى چنين است : اى محمّد نام پروردگار خود را در نماز صبح و ظهر و عصر ياد كن و در پاره اى از شب به نماز خود براى او سجده كن . و مقصود از « سَبِّحْه لَيْلًا طَوِيلًا » اين است كه در بيشتر شب او را تسبيح بگوى چنان كه در قرآن است « قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا نِصْفَه أَوِ انْقُصْ مِنْه قَلِيلًا أَوْ زِدْ عَلَيْه » و ابن زيد گفت : « وَمِنَ اللَّيْلِ - الخ » اوّلين دستور واجب بوده است و از سوره ى مزّمّل خواند تا آخر آيت « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ » و گفت اين وظيفه از پيغمبر و مردم برداشته شد و گفته شد « فَتَهَجَّدْ بِه نافِلَةً لَكَ » كه شبخيزى مستحبّ شد .
كشف : مقصود از « مِنَ اللَّيْلِ » نماز مغرب و عشاء است . و « سَبِّحْه لَيْلًا طَوِيلًا » نماز مستحبّى در شب است و بعضى گفتهاند : مقصود ادامه ى ياد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 439
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٣٩