بچه روش بوده و هم سخن مسجّع غيبگوها كه اعراب قرآن را همانند آن دانستند چنان كه خود قرآن گفته است « وَلا بِقَوْلِ كاهِنٍ » كه معلوم مىشود آنها گمان يك همانندى ميان قرآن و سخن كاهنان داشتهاند كه چنين گفتهاند . پس شايد دسته اى از آيات قرآن بروش اين گونه سخنان آن گونه اعراب آن روز بوده است كه براى آشنائى به گوش آنها با سبك خودشان گفته شده است تا سهل و ممتنع شود كه بينند سخنانى به زبان خودشان است ولى از همانندش عاجزند چنان كه در خود قرآن اين مطلب مكرّر آمده است « لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ » . چهارم - آنچه ما هماهنگى و درستى جمله ها و آيه ها مىدانيم و مىخواهيم آن را در قرآن درست كنيم اعراب آن روز در بندش نبودند و گر نه دشمنان و خرده گيران بر قرآن اين عيب را برمىشمردند و قرآن بپاسخشان مىآمد چنان كه در سوره ى 16 نحل آيت 103 گفته شده است « وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ » و اين بپاسخ ادّعاى آنها است بر پيغمبر كه قرآن را تعليم از غير عربى به او مىگفتند . و همچنين دگر سخنان ناهنجار كه به پيغمبر روا داشتهاند و پاسخ آن شنيدهاند . پس ما امروز نمىتوانيم بگوئيم چرا پاره اى آيه ها يا جمله ها ارتباط بهم ندارد و ناگهان از مطلبى به مطلب ديگر توجّه مىشود . و فقط در ترجمه براى وابستگى جمله هاى فارسى رابطه اى از خود مىسازيم تا بقالب فارسى به اندازه در آيد .
5 - آيت 23 « إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ » نيازى به آنچه گفتهاند و نوشتيم نيست چون در آن جهان براى مؤمنان جهتى و سوئى جز پروردگار نيست و معنى نظر چيزى را با چشم وارسى كردن و تأمّل كردن پس معنى جمله اين است : فقط چشمشان بسوى و بجانب حقّ است و بهر چه چشم بيندازند و بنگرند جز جانب پروردگار و آنچه از سوى آفريننده و پروردگارشان باشد نبينند و آثار شيطانى و گمراهى و گرفتارى بچشمشان نيايد .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 429
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٢٩