نداريم اگر چيزى نمودار شد اعتراض كنيم .
« وَلا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ - الخ » 12 طبرى : پيغمبر فرمود : اگر چيزى براى كسى بگوئيد كه او بدش آيد غيبت او است و اگر چنان چيزى در او نباشد تهمت به او است .
« جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ » 13 كشف : زبير بن بكّار گفته است : عرب اجداد خود را شش طبقه كرده است : اوّل - شعب بفتح شين است كه سر و برتر همه ى قبيله ها است . دوّم - قبيله است . سوّم - كه از قبيله جدا مىشوند عمارة بكسر عين است از آن پائينتر و محدودتر بطن است . پنجم - فخذ است .
ششم - كه آخرين است فصيله است و بعد از فصيله كه عشيره نيز نامند دسته ى قابل ذكر ندارند .
مجمع : عكرمه از ابن عبّاس نقل كرده است كه پيغمبر فرمود : شما از مرد و زن آفريده شدهايد و همه برابريد مانند دانه هائى كه پيمانه را پر مىكند و همگى دانه است بى تفاوت و كسى را بر كسى برترى نيست مگر بتقوى و پرهيزگارى .
« لا يَلِتْكُمْ » 14 مجمع : مردم بصره « يألتكم » با همزه خواندهاند تا از مادّه ى الت باشد بمعنى از حقّ كسى كم كردن . و ديگران « يَلِتْكُمْ » بى همزه خواندهاند تا از لات يليت ليتا باشد يعنى بى خبر ماند .
سخن ما : بيشتر آيات اين سوره دستورهاى اجتماعى است و آئين زندگى و معاشرت با يكدگر . اول دستور رعايت ادب با پيغمبر است كه تا آيت پنجم از صدا بلند كردن و از پشت ديوار آواز كردن و در كار و سخن جلو افتادن از پيغمبر جلوگيرى و منع شده است . قسمت دوم آيت 6 - 8 براى راهنمائى است كه بسخن هر كس مغرور نشويد و رسيدگى ناكرده دست بكارى نبريد كه پشيمان شويد . و امروز مىبينيم به اين دستور توجّه نمىشود و دروغ پردازى و به اصطلاح نشر اكاذيب موجب گرفتارى مردم مىشود چنان كه در يك روزنامه خبرى بى اصل مىنويسند و خانواده اى را نگران يا گرفتار يا بىآبرو مىكنند .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 42
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٢