است اين شماره ى اندك چندان نيرومند باشد كه صد هزاران فرشته با آن برابر نشود . و نيز گفتهاند : مقصود از فتنه كفر و تكذيب اين گونه سخنان است كه چون بشنوند و ايمان بقدرت حقّ نداشته باشند و دروغ شمرند گرفتار شوند و در نتيجه لطف شامل اين گونه مردم كم اعتقاد نخواهد شد .
ميرزا ابو الحسن شعرانىّ : فاضل معاصر در پاورقى مجمع البيان نوشته است : ملحدى با من در اين عدد نوزده نگهبان بحث كرد گفتم : براى مبالغه شايد باشد چنان كه ما مىگوئيم هزار بار آمدم تو يك بار نيامدى گفت : مبالغه در شماره هاى بالا است مثل هزار و صد هزار گفتم : براى نگهبانى زندانيها و قراول در زندان پنج نفر زياد است پس عدد نوزده بسيار زياد است گفت : بر فرض براى مبالغه باشد اين عدد چه اختصاص دارد گفتم : تسعه عشر بالاتر عددى است كه آخر آن « راء » هست و با آيات جلو مناسب است .
« لِيَسْتَيْقِنَ - الخ » 31 طبرى : 1 - قتاده گفته است : در تورات و انجيل نگهبانان جهنّم نوزده معيّن شدهاند پس يهود و مسيحيها يقين مىكنند كه قرآن با كتابهاى آسمانى پيشين موافق است و آنها را درست ميشمارد 2 - ابن زيد گفته است : يعنى اين عدد براى آن است كه يهودى و مسيحى يقين كنند تو پيغمبر هستى .
فخر : ذكر اين عدد از سه راه موجب يقين مىشود : 1 - چون موافق است با آنچه در تورات و انجيل است و چون پيغمبر درس نخوانده و بى خبر از همه چيز اين شماره را كه در كتب آنها هست خبر مىدهد معلوم است كه بوحى خداوندى است 2 - چون بواسطه ى تحريف و تغيير كه در تورات و انجيل شده است آنها شكّ داشتند كه اين عدد درست است يا نادرست و پس از آنكه قرآن آن را درست شمرد و خبر داد يقين مىكنند كه اين مطلب در تورات و انجيل مطابق با اصل است و تحريف نشده است 3 - چون پيغمبر با خواندن اين آيه گرفتار مسخره و خنده ى كافران شد معلوم است كه جز تبليغ وحى و رسالت چيز
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 405
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٠٥