آن حضرت را در وحى ديدم كه از پيشانى عرق مىريخت و پاره هاى بدنش ز هم جدا مىشد .
مجمع : دشوار است و سنگين بر كافران كه از نادانى و گمراهى و زشت - كارىشان پرده بر مىدارد .
فخر : 1 - يعنى سنگين است كه نمىتوان آن را نابود كرد چنان كه در آيت ديگر است « نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَه لَحافِظُونَ » 2 - سنگين است كه خرد مردم بفهم آن نمىرسد و بروزگاران متكلَّمين در آنچه بعقل درك مىشود بحث كردهاند و فقها در احكام آن و علماى لغت و ادب در الفاظ آن و معانى آنها سخنان دور و دراز دارند و در هر دورانى بمعنى و نكته اى از قرآن بر ميخورند كه گذشتگانشان به آن نرسيدهاند ، و اين جمله به منزلت علَّت است براى نماز شب كه چون سخنى سنگين بر تو فرستاديم بايد بشب در عبادت و تصفيه ى روح خود باشى تا آماده ى فراگيرى و ابلاغ آن شوى .
حسينى : نظم :
حمل چنين بار به مقدار تو است
كار كسى نيست كه اين كار تو است
كس نتواند زدن اينجا نفس
قوّت اين كار تو دارى و بس
« ناشِئَةَ اللَّيْلِ » 6 ابو الفتوح : 1 - ناشئه ساعتهاى شب است كه هر ساعتى نو پديد مىشود چنان كه ابر چون پيدا شود گويند « نشأت السّحاب » .
2 - عبد اللَّه عبّاس گفت : ناشئه همه ى شب را گويند 3 - ايستادن بشب باشد و از زبان حبشى گرفته شده است كه آنها مىگويند « نشا » يعنى او به پا - خاست 4 - عكرمه گفته است : ايستادن باوّل شب است و از امام زين العابدين ( ع ) نقل است كه ميان نماز شام و خفتن نماز زياد مىخواند چون پرسيدند : اين چه نمازى است ؟ فرمود « إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ » و همين است ناشئه اللَّيل 5 - قتاده و ابو مجلَّز گفتند : ناشئه ساعت بعد از نماز خفتن است 6 -