فهميده نمىشود ، پس بهتر اين است كه بگوئيم نماز به نيمه شب مستحبّ است .
« رَتِّلِ الْقُرْآنَ » 4 ابو الفتوح : 1 - يعنى كلمات را از هم گشاده و هويدا بخوان و عرب گويد « ثغر رتل » يعنى دندان از هم جدا 2 - ابو بكر بن طاهر گفت : يعنى با لطف سخن بينديش و خود را موظَّف بانجام احكام آن بدان و دلت را بدريافت معنى آن وادار و سر خود را يكبارگى متوجّه آن بدار .
كشف : 1 - بعضى گفتهاند : يعنى به همان جور كه هست بخوان و كلمات را پس و پيش مكن 2 - يعنى آيات را بشتاب مخوان 3 - آواز خود بمانند آدم اندوهناك و ناتوان نمودار كن .
فخر : پس از فرمان بسحرخيزى دستور رسيد كه قرآن به ترتيل خوانده شود تا از انديشيدن در حقايق قرآن و دقايق ذكر و وصف حقّ دل آدمى بزرگى و شكوه خداوندى را دريابد . و چون به جمله هاى بيم و نويد رسد ترس و اميد در دل فراهم شود . و از اين راه دل به پرتو حقّ شناسى روشن شود .
ولى شتاب در خواندن قرآن مىرساند كه بمعانى و حقايق آن توجّه نشده است . پس مقصود از اين دستور حضور قلب است و آمادگى دل براى توجّه به حقّ و كمال معرفت .
« قَوْلًا ثَقِيلًا » 5 ابو السعود : 1 - يعنى قرآنى كه بزرگ است و تكاليف سنگين بر دوش مردم مىگذارد 2 - سنگين است بر پيغمبر كه در ابلاغ آن از كافران آزار مىبيند 3 - يعنى سخن استوار در لفظ و سخت و پا بر جاى در معنى كه گويا سنگين است و نتوان آن را جابجا كرد و عوض نمود 4 - فهم آن بر مردم سنگين است كه صفاى دل و چشم باريكبين مىخواهد 5 - در ترازوى حساب سنگين است و ارزنده 6 - بر منكرين سنگين است كه آن را بپذيرند و دشوار است كه آن را به كار بندند 7 - سنگين است و دشوار بر پيغمبر كه آن را فراگيرد . ابن عبّاس گفت : چون به پيغمبر وحى مىشد و به او قرآن ميآموختند چنان بر او سنگين بود كه پوست بدنش دگرگون مىشد . عايشه گفت به روزى سرد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 389
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٨٩