پناه مىبرم زيرا هر كه مال و عيال و فرزند دارد با فتنه سر و كار دارد پس بايد چنين دعا كند : اى خدا از آن فتنه ها كه گمراهى آورد پناهم ده « اللَّهمّ انّي اعوذ بك من مضلَّات الفتن » .
« فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ » 16 طبرى : قتاده گفته است : اين آيه ناسخ اين آيه است « اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِه » چون معنى « حَقَّ تُقاتِه » اين است كه فرمانبرند و نافرمانى نكنند « 1 » و ز آن پس بار سبك شد و به اندازه ى توانائى هر كس تقوى لازم شد . و پيغمبر ( ص ) به همينگونه از مردم بيعت گرفت كه سخن او بشنوند و آنچه توانند فرمانبر باشند . « بايع رسول اللَّه على السّمع و الطَّاعة فيما استطعتم » .
مجمع : اتقاء بمعنى خوددارى از پستى و ناپسندى است بوسيلهء دورى از خواسته ها و هوسهاى نفسانى . و اين جمله با اين جمله ى « اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِه » ناسازگار نيست چون هر دو دستور مىدهد بخوددارى از همه ى زشتيها و هر كه چنين بود پرهيزكار از عقاب خدا خواهد بود ولى آيت اين سوره مقصود از آيت ديگر را روشن مىكند كه اندازه ى پرهيزكارى تا آنجا است كه توانائى باشد .
« أَنْفِقُوا خَيْراً لأَنْفُسِكُمْ » 16 كشف : يعنى از سرمايه تان آن را ببخشيد كه براى شما خير است و خوشى . بعضى گفتهاند : يعنى صدقه دهيد و هزينهء جنگ دهيد كه اين بخششها براى خودتان خوب خواهد بود . كه كلمه ى « خيرا » خبر كان باشد و نتيجه اين باشد « يكن الانفاق خيرا لأنفسكم » و بعضى گفتهاند مقصود هزينه ى مؤمن است براى خودش .
هامش
( 1 ) « مَا اسْتَطَعْتُمْ » بيان « حَقَّ تُقاتِه » مىباشد نه ناسخ آن ، و قائل بنسخ ، مذهب اشعرى را پسنديده كه معتقد بجواز تكليف كردن خلق بدانچه در طاقت ايشان نيست مىباشد ، و اما آنكه مذهبش عدل است گويد معنى آيه آنست كه تا حدّ استطاعت خود بايد از خدا پروا داشته باشيد . ( مصحّح )