دهم ، پيغمبر پرسيد چه خواهى به او دهى ؟ گفت : يك دانه خرما ، فرمود :
بدان كه اگر دانه اى خرما به او ندهى گناه دروغى بر تو نويسند و گردنگير تو شود .
و شايد الهام از همين فرموده ى پيغمبر باشد خوددارى احمد بن حنبل از تعليم حديث به مردى كه راهى دور پيمود تا از او حديثى بياموزد . احمد ديد قاطر آن مرد فرار كرد و او دامن خود گرفت تا حيوان به خيال خوراكى نزد او آيد گفت تو حيوان را گول مىزنى چگونه توان تو را امين شمرد و حديث آموخت .
« وَإِذْ قالَ مُوسى » 5 ابو السعود : اين جمله آغاز سخن است براى نماياندن زشتى خوددارى مسلمين از جنگ و روى سخن با پيغمبر است باعتراض بر مردم و معنى اين است اى پيغمبر به ياد آور براى آنها كه رو گردان از جنگ هستند گفتار موسى را به بنى اسرائيل كه چرا مرا مىآزاريد كه از جنگ خوددارى مىكنيد .
« فَلَمَّا زاغُوا - الخ » 5 مجمع : ابو مسلم گفته است : يعنى چون آنها خود از راستى و درستى برگشتند و بد براى خود پسنديدند خداى آن لطف خود كه بدان دل مؤمنين به راه مىآورد از آن مردم باز گرفت . بعضى گفتهاند : يعنى از آنچه خود مىخواستند خداوند بگرداند بسوى آنچه نمىپسندند .
« إِذْ قالَ عِيسَى - الخ » 6 فى ظلال : نام عيسى در اين آيه از آن روى آمده كه چون در آيت جلو گفته شد : موسى از مردم خود آزار ديد بدنبال او نام عيسى آمد براى دنبالگيرى از همان هدف كه موسى داشت و از اين روى گفت : تورات را درست مىدانم و هم آغاز و اعلام براى آمدن پيغمبر اسلام بود كه گفت « يَأْتِي مِنْ بَعْدِي » تا رابطه ى ميان دو دين باشد كه هر دو كتاب داشتند .
« مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُه أَحْمَدُ » 6 مجمع : كلمه ى احمد يا مبالغه ى از حامد است يعنى از ديگر مردم ستايش خدا بيشتر كند . و يا مبالغه ى از مفعول است و محمود يعنى او را بيش از ديگران فضيلت دهند و اخلاق ستوده اش برشمارند . و اين آيه نشان مىدهد معجزه ى عيسى را كه از آينده خبرى داده است كه نمودار شده است ، و قاريهاى بصره و حجاز ياى بعدى را
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٦١