اخبار مسلمانان مىگفتند و خود را پيوسته ى آنها مىشمردند تا چيزى از ميوه هاى آنها بهره برند . اين آيه براى جلوگيرى اين كار آنها است . و مقصود از آيه جلوگيرى از دوستى يهود است .
مجمع : بعضى گفتهاند مقصود جلوگيرى از دوستى هر كافرى است .
« كَما يَئِسَ الْكُفَّارُ » 13 مجمع : يعنى يهود چون پيغمبر را دروغزن خواندند با اينكه او را مىشناختند نااميد از بهره ى عالم ديگر هستند چنان كه كافران مرده و بگور شده دانستهاند پايان كار خود را و نااميد از بهره منديند .
حسن بصرى گفته است : يعنى چنان كه كافران عرب اميدى ندارند كه مردگانشان زنده شوند . بعضى گفتهاند : يعنى به همان گونه كه مردم كافر نااميدند از مردگان بگور رفته ى خود بهره مند شوند .
سخن ما : 1 - آيت اوّل و دوّم جدائى هميشگى حقّ و باطل يادآورى شده است كه ظاهر فريبنده ى مردم كج انديش و كافر كه خواه نخواه دشمن مردم راست و درست هستند نبايد گولشان بزند و باميد قدرت جاه و مال ايشان با آنها دوستى استوار كنند و اين همان است كه به زبان امروز اجنبى پرستى گفته مىشود و دستگاههاى جاسوسى و ضدّ جاسوسى ملَّتها هميشه روى همين حسّ اجنبى - پرستى افراد درست مىشده است . و دستگاه ضدّ جاسوسى پيغمبر كه از الهام غيب درست شده بود جلوگير اجنبى پرستى آن مرد شد كه در شأن نزول سوره گفتيم .
2 - آيت سوّم يادآورى است و راهنمائى كه اميد آدمى بخويشاوندى و پدر فرزندى درست نيست چه آن نگهبان درونى و حقيقى آدمى نمىتواند باشد و به اصطلاح امرى اضافى و عرضى است كه اگر سودى از خويشاوندى نباشد و يا زيانى پيدا شود به بيگانگى تبديل مىشود بعلاوه كه اين وابستگى خارجى تا مدّت زندگى است و پس از مرگ بريده مىشود پس بايد اميد بنگهبانى درونى هميشگى خود داشت كه از حقيقت نفسانى خود آدمى فراهم شود . و همين است كه گفته شده
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 254
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٥٤