مجمع : يعنى بقيامت ميان شما جدائى مىافكند يا به آن روز ميان شما دادرسى مىكند تا از معنى فصل القضاء گرفته شده باشد . ( يعنى بدادرسى خواهان و خوانده را ز هم جدا كردن ) .
« وَالَّذِينَ مَعَه » 4 طبرى : يعنى آن پيغمبران كه با ابراهيم بودند .
مجمع : يعنى آنها كه مؤمن بابراهيم بودند و پيرو او .
كشف : اين آيه روى سخن با حاطب بن ابى بلتعه دارد كه بكافران نامه نوشت و هم با عموم مسلمان مىگويد كه با كافران دوستى نكنيد و همچون ابراهيم و همراهانش باشيد كه از كافران بيزار بودند .
« إِنَّا بُرَآؤُا » 4 فخر : در اين كلمه چهار قرائت است : 1 - برآء مثل شركاء 2 - براء مثل ظراف بر وزن فعال 3 - براء با كسر باء 4 - و براء به فتح باء كه مصدر بر وزن فعال باشد .
« لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً » 5 مجمع : مجاهد گفته است : 1 - يعنى ما را بجلو كافران گرفتار آزارهاى خود و چيرگى آنها مكن تا سرزنش ما كنند 2 - ديگرى گفته است يعنى آنها را بر ما چيره مكن كه از دينمان به زور بگردانند 3 - بما مهربانى كن و شكيبائى بر آزار كافران ده تا در برابرشان سر سپرده نشويم و گرفتار نباشيم 4 - ما را ز دوستى كافران دور بدار تا ما را مفتون و شيفته ى خود ندانند .
5 - در جنگ با كافران ما را شكسته مكن كه خوار باشيم و گويند : اگر اينان به راه راست بودند خوار نمىشدند .
« لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ » 6 مجمع : تكرار كلمه ى « أُسْوَةٌ » از اين رو است كه اول براى فهماندن دشمنى با كافران است يعنى دنبالگيرى از روش آنها پسنديده است كه بدشمنان گفتند : از شما بيزاريم و دوم براى خواهش آخرت است كه پيروى آنها براى كسى خوب است كه به خدا و رستاخيز اميدوار است .
« عَسَى اللَّه أَنْ يَجْعَلَ - الخ » 7 كشف : يعنى اميد است كه با كافران مكّه دوست شويد بواسطه ى مسلمانى آنها و بعضى گفتهاند : مقصود ابو سفيان
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 248
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٤٨