جهت نزول : طبرى : در مقصود بآيت هشتم اختلاف است : 1 - مجاهد گفته است آيت هشتم « لا يَنْهاكُمُ اللَّه - الخ » براى مردم مسلمان مكّه نازل شده است كه با مهاجرين همكارى و ترك وطن نكردند 2 - عبد اللَّه زبير گفته است :
فتيله دختر عبد العزّى در جاهليّت همسر ابو بكر بود و اسماء دختر ابو بكر فرزند او بود . او روزى براى دختر خود كشك و روغن بارمغان آورد . اسماء به او گفت نه ارمغان تو مىپذيرم نه بخانهام راهت مىدهم مگر كه پيغمبر بفرمايد . عايشه اين سرگذشت را با پيغمبر گفت . اين آيه بجواب او نازل شد 3 - ابن زيد گفته است : مقصود عموم كافران است كه با مسلمانان در جنگ و دشمنى نباشند و اين آيه منسوخ است با آيت « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ - الخ » . ولى حقّ اين است كه اين آيه براى اجازه ى دوستى با كافران است تا آنجا كه بر زيان مسلمانان نباشد .
مجمع : ابن عبّاس گفت : اين آيه براى دو قبيله ى خزاعه و بنى مدلج نازل شد كه با پيغمبر صلح كردند تا نه با مسلمانان بجنگند و نه با دشمنانشان كومك كنند .
ترجمه :
8 آن كافران كه نه به راه دين با شما جنگيدند و نه ز خانمانتان بدر كردند خداوند جلوگيرتان ز دوستى و دادگرى با ايشان نباشد چه خداوند دوستدار دادگران است
9 البتّه خداوند جلوگير شما است ز دوستى آن كسان كه در دين با شما جنگيدند و ز سرزمينتان بدر كردند و پشتيبان ديگران بدربدرى شما شدند كه هر كس دوستدار چنين كسان بود ستمكار است .
جهت نزول : مجمع : ابن عبّاس گفت : در حديبيه پيغمبر با تازيان مكّه پيمان بست كه اگر از آنها كسى فرار كند و نزد پيغمبر آيد او را به آنها برگرداند و اگر از مدينه كسى به مكه فرار كند آنها نگاه دارند و بر نگردانند . پيمان نامه را نوشتند و مهر كردند كه زنى بنام سبيعه دختر حرث اسلمى حضور پيغمبر آمد و مسلمان شده بود و شوهرش مردى از بنى مخزوم سر رسيد و گفت : اى محمّد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 245
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٤٥