بآنگاه كه پيغمبر بر سر بنى نضير رفت به آنها پيغام دادند : ما با شما تا همه جا همكاريم و چون به سختى گرفتار شدند ترسيدند و نزد پيغمبر ( ص ) ميانجى شدند كه آزادشان بگذارد تا از خانه و زندگى بگذرند و آنچه شترشان بار برد با خود بردارند و بروند .
مجمع : پس از توصيف مهاجرين و انصار و تابعين با اين آغاز توصيف منافقين شده است .
« كَمَثَلِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ » 15 مجمع : در مقصود از آيه دو قول است :
1 - زهرى گفته است : شش ماه بعد از قضيه ى بدر گرفتارى بنى نضير بود كه در آيه گفته شده است گولخوردن بنى نضير بمال و عدّه و عدد خود بمانند گول - خوردن كافران قريش است كه در بدر گرفتار شدند 2 - ابن عبّاس گفته است :
مقصود يهود بنى قينقاع است كه با پيغمبر پيمانشكنى كردند و منافقين و عده ى يارىشان دادند و پيغمبر مجبورشان كرد ترك وطن كنند و به اين آيه بنى نضير به آنها همانند شدهاند كه گول خوردند و گرفتار شدند .
« قالَ لِلإِنْسانِ اكْفُرْ » 16 مجمع : مقصود از انسان عباد بنى اسرائيل است بنام برصيصا كه داستانى دارد و داستان بنى نضير و منافقين را به كار او همانند كرده است . و گفتهاند : مقصود كافران قريش است كه شيطان گولشان زد تا با پيغمبر جنگيدند و چون شكست ديدند او فرار كرد و آنها را به خود واگذارد . و مجاهد گفته است : مقصود آدمهاى پيرو شيطان هستند و مثالى است از اجناس آدمى كه شيطان گولشان مىزند چنان كه همه كس گول او مىخورند .
« فَلَمَّا كَفَرَ » 16 ابو الفتوح : مقصود اظهار كفر است و در جاى ديگر هم كه به اين عبارت گفته شده است مقصود اظهار كفر است .
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه - الخ » 18 مجمع : تكرار جملهء « اتَّقُوا » در آيه براى توبه ى از گناهان گذشته است و آمادگى براى پرهيز از گناه در آينده و گفتهاند : دوّمى تأكيد اوّلى است .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 233
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٣٣