كه بدنبال اين دو دسته رفتند . پس بكوشيد كه از اين سه پايه بيرون نباشيد .
« اغْفِرْ لَنا وَلإِخْوانِنَا - الخ » 10 مجمع : در اين جمله تعبير لطيفى است كه خواهش آمرزش براى همه نشده است و براى آنهائى خواهش شده است كه در ايمان جلو شده باشند .
ابو الفتوح : مسروق گفت : از عايشه شنيدم كه بشما دستور دادهاند به موجب اين آيه كه براى اصحاب پيغمبر دعا كنيد و شما لعنتشان مىكنيد . از پيغمبر شنيدم فرمود : امت من آيندگانشان گذشتگان را لعنت ميكنند عبد اللَّه عمر گفت : اگر كسى اصحاب پيغمبر را لعنت كرد بگوئيد : لعنت بر كسى باشد كه از آنها بدتر است . عوّام بن حوشب گفت : هر كس از پيشينيان اين مردم را ديدم مىگفتند : خوبيهاى اصحاب پيغمبر را نقل كن تا دلها به آنها بگرايد و آنچه آنها با يكدگر كردند نقل مكن تا مردم را به آنها بدبين نكنى . از اين اخبار معلوم مىشود كه به آن روزگار نيز اين گونه اختلاف و گفتگو بوده است و ما مأموريم به مفاد اين آيه دعا كنيم كه مؤمن گذشته و آينده را فرا مىگيرد و البتّه آنكه اين خصوصيّات را نداشته باشد دعا او را نمىگيرد ، چون اين دعا براى آنها است كه به همه چيز آگاه بودند نه براى آنها كه از حوادث نهانى بىخبر بودند .
فخر : بموجب اين آيه بايد مسلمانان بعد از مهاجرين و انصار آنها را دعا كنند پس هر كس چنين نبود بلكه آنها را ببدى ياد كرد از شمار مؤمنين خارج است .
روح البيان :
چو خواهى كه نامت بود جاودان
مكن نام نيك بزرگان نهان
شيخ سعدى گفته :
دلم خانه ى مهر يار است و بس
از آن مىنگنجد درو كين كس
« إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا - الخ » 11 طبرى : نقل است كه مقصود به اين آيه عبد اللَّه بن ابيّ سلول است و وديعة بن نوفل و مالك برادر او و داعس كه آنها