خود مزد دارند و نورانى هستند كه « وَالشُّهَداءُ » آغاز جمله ى ديگر است . دوّم :
« وَالشُّهَداءُ » عطف بر « الصِّدِّيقُونَ » است و معنى چنين است : مؤمنين و صدّيقين و شهداء مزد دارند و نورانى هستند .
مجمع : در معنى شهداء دو قول است : 1 - مقاتل بن حيّان و ديگران گفتهاند : يعنى پيغمبران كه به پيشگاه پروردگارشان گواه كارهاى خوب و بد مردمانند 2 - مقاتل بن سليمان و ابن جرير گفتهاند : يعنى آنها كه به راه حقّ كشته شدهاند مزد دارند و پرتوى .
« لَعِبٌ وَلَهْوٌ » 20 مجمع : گفتهاند : لعب آن است كه آدمى را به دنيا وادار كند و لهو آن است كه از آخرت باز دارد .
« لِكَيْلا تَأْسَوْا - الخ » 23 مجمع : رفتار بمفاد اين جمله چهار خوى نيك براى آدمى مستقرّ مىكند : 1 - خوشخوئى زيرا آنكه اندوه و شادى از رسيدن و نرسيدن سرمايه ى دنيا نداشته باشد حسد بر ديگرى ندارد و دشمنى ندارد و كشمكش و خصومت و ادّعا با كس نمىكند چون دوستى دنيا است كه اين خويها فراهم مىكند 2 - آنكه بآمده شاد و از نيامدهاند اندوهناك نيست خواسته ى دنيا و مردم دلبسته ى به آن در نظرش ناچيزند 3 - آنكه كم و زياد دنيا در نظرش غم و شادى ندارد البتّه آخرت در نظرش بزرگ است كه مزد آن را بهتر ميداند .
4 - چنين كس خدا و فرمانبرى او را وسيله ى افتخار و برترى ميداند نه دنيا و مردم و مردم دنيا پرست را . نقل است مردى از امام زين العابدين ( ع ) پرسيد : زهد و پارسائى چى است ؟ فرمود : ده جزء دارد و بالاتر درجه ى زهد كمترين مرتبهء ورع است .
و برتر درجه ى ورع پستتر درجه ى يقين است و برتر درجه ى يقين پائينتر درجه ى رضا است و زهد تمام در اين آيه فراهم است « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » .
ابو الفتوح : امام صادق ( ع ) فرمود : اى آدميزاد : چرا اندوه از دست شده ايرا مىخورى كه اگر از اين جهان به روى آن با تو نيايد و يا از يافته اى شاد شوى كه
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 188
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٨٨