مؤمن است در آنها نبود و گر نه گروهى كه توصيف بخشوع و رقّت و رحمت شدهاند بسيارند . و از عيساى مسيح نقل است كه بجز در ياد خدا سخن بسيار نگوئيد كه دلهاتان سخت مىشود چون قساوت قلب و دلسختى آدمى را از خدا دور مىكند .
و هرگز بگناه ديگران ننگريد كه خود را برتر بدانيد بلكه بگناه خود بينديشيد و خود را چون بزر خريده ى گناهكار بنگريد . و مردم دو دستهاند يا گرفتار خويهاى بد خود هستند و بايد به آن گونه مردم رحم كرد و يا آسوده از اين گونه بدخوئى هستند كه بايد خدا را شكر كنند بر آسايش خود .
« وَلا يَكُونُوا » 16 مجمع : « تكونوا » با تاء به صورت خطاب خوانده شده است يعنى شما مانند يهود و مسيحى نباشيد .
« أَنَّ اللَّه يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ - الخ » 17 مجمع : يعنى خداوند زمين خشك و بيگياه را سر سبز و خرم مىكند و همچنين كافر را كه مرده ى بگمراهى است به وسيله ى ايمان زنده مىكند بهدايت و راه راست رفتن . بعضى گفتند : يعنى دلها را از پس سختى و قساوت بلطف و توفيق نرم مىكند .
« الْمُصَّدِّقِينَ وَالْمُصَّدِّقاتِ » 18 مجمع : با تخفيف و تشديد صاد هر دو خوانده شده است كه از تصديق بمعنى راست شمردن باشد يا از تصدّق بمعنى صدقه و بخشش باشد كه متصدّقين بايد تلفّظ شود ولى « تاء » بدل بصاد و ادغام شده است .
« وَأَقْرَضُوا - الخ » 18 ابو الفتوح : عطف جمله ى فعليّه ى « أَقْرَضُوا » بر جملهء اسميّهء « الْمُصَّدِّقِينَ » براى آن است كه الف و لام المصّدّقين موصول است و معنى در هر دو جمله اين است « الَّذين صدقوا و اقرضوا » و يا در جمله ى دوم الَّذين در تقدير است يعنى « انّ المصّدّقين و الَّذين اقرضوا » .
« وَالَّذِينَ آمَنُوا - الخ » 19 طبرى : اين آيه دو معنى شده است : اوّل :
آنها كه مؤمن به خدا و پيغمبر شدند راستگويانند و شهداء به پيشگاه پروردگار
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 187
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٨٧