است : قرآن كريم در كتابى نوشته است كه پوشيده شده است از دستبرد مغرضين و مصون است از تغيير و تبديل منحرفين ، يا اينكه هر چه خواندنى است نوشته شده است و لازمه ى قرآن و خواندنى بودن اين است كه نوشته باشد با وجود اين قيد بكتاب و نوشته براى اين است كه منكرين مىگفتند ساخته ى محمّد است بجواب ايشان گفته شده از كتابى خوانده مىشود كه پوشيده از مردم است يا پوشيده از دست تغيير و تبديل است .
« لا يَمَسُّه إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » 79 طبرى : ابو نهيك گفته است : يعنى كتاب پوشيده در آسمان را دست كس نرسد مگر كه از گناه پاك باشد . سعيد بن جبير گفت : يعنى ملائكه كه در آسمان هستند . عكرمه گفته است : يعنى آنها كه به تورات و انجيل رفتار كردند . ابن زيد گفته است : يعنى ملائكه و پيغمبران كه قرآن را از آسمان فرود مىآورند و پاك هستند چون جبرئيل كه مىآورد پاك است و پيغمبر كه به او تحويل ميدهد پاك است . قتاده گفته است : يعنى به پيشگاه حقّ جز پاكان كسى آن را نمىپساود ليكن در ميان شما آدميزادها مشرك نجس و منافق رجس با آن سر و كار دارد . و در قرائت ابن مسعود « ما يمسّه » بوده است .
مجمع : اگر بگوئيم : مقصود از « كِتابٍ مَكْنُونٍ » لوح محفوظ است كه از مردم پوشيده است معنى اين جمله چنين خواهد بود : آن كتاب در لوح محفوظ است جز ملائكه كه پاكان هستند ديگرى آن را مسّ و پساوش نمىكند ، و اگر مقصود همين قرآن نوشته ى در دست مردم باشد معنى اين است كه اين قرآن را جز آنها كه از شرك و بتپرستى پاك هستند نبايد بپساوند . و بعضى گفتهاند : مقصود از مطهّرون آنها است كه از حدث و جنابت پاك باشند . و از امام باقر عليه السلام نقل است كه براى جنب و شخص بىوضو و زن گرفتار عادت جايز نيست دست زدن و تماس با قرآن . و طاووس و عطا و سالم نيز چنين رأى داشتهاند و مذهب مالك و شافعى نيز همين است . پس اين جمله اگرچه به صورت خبر است در معنى انشاء است و جلوگيرى . و بعقيده ى ما ضمير « يَمَسُّه » بجاى قرآن است . و جايز
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٦٧