بخيرات . اينست جهت اختلاف اين دو جمله كه براى سابقين « قَلِيلٌ » گفت و براى اصحاب اليمين « ثُلَّةٌ » گفت . و حسن بصرى گفت : هفتاد نفر از اصحاب پيغمبر كه در جنگ بدر شركت كرده بودند ديدم كه از حلال آن اندازه اجتناب مىكردند كه شما از حرام به آن اندازه دورى نمىكنيد ، و در گرفتارى خوشدلتر از شما بودند در آسودگى و عيش و اگر شما آنها را مىديديد ديوانه شان ميدانستيد و اگر آنها اخيار شما را بينند گويند : اين مردم از حقّ بىنصيبند و اگر اشرار شما را بينند گويند اينها رستاخيز باور ندارند و اگر مال حلال به آنها عرضه شود نمى - پذيرند تا دلشان تباه نشود .
« وَلا كَرِيمٍ » 44 طبرى : يعنى سايه ى دود دردآور است . چون عرب بدنبال صفات پسنديده ى منفى كلمه ى « وَلا كَرِيمٍ » مىآورد مانند اين جملهء « ما هذا الطَّعام بطيّب و لا كريم » و « ما هذا اللَّحم بسمين و لا كريم » و « ما هذه الدّار بنظيفة و لا كريمة » . ضحّاك گفته است : هر نوشيدنى كه گوارا نباشد كريم نيست « كلّ شراب ليس بعذب ليس بكريم » . قتاده گفته است : يعنى « لا ببارد المنزل و لا كريم المنظر » يعنى نه جاى نشستن سرد است نه آنچه به چشم مىآيد .
« أإِذا مِتْنا . . . أإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ » 48 مجمع : ابن عامر خوانده است با دو همزه در هر دو جمله و فقط به قرآن در همين آيه ميان دو استفهام جمع كرده است و خوانده است و در جاى ديگر و از ديگر قاريها اين گونه قرائت نيست .
« شُرْبَ الْهِيمِ » 55 مجمع : شرب بضمّ و فتح شين خواندهاند .
« نَحْنُ قَدَّرْنا » 60 مجمع : ابن كثير بتخفيف دال خوانده است چون بى تشديد بمعنى با تشديد استعمال شده است يعنى قدر بىتشديد بمعنى قدّر با تشديد از تقدير و اندازه گيرى استعمال شده است ، و دو معنى شده است :
1 - مرگ هر كس را به اندازه معيّن كرديم كه يكى بجوانى و ديگرى به پيرى ميميرد 2 - يك اندازه معيّن كرديم و برابر نموديم فرمانبر و نافرمان را كه همه بميرند و كس زنده نماند .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 162
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٦٢