كردن و به مسجد رفتن جلو بودند 4 - ابن عبّاس گفت : آنكه در هجرت جلو بود برحمت حقّ جلو باشد .
« ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَقَلِيلٌ - الخ » 13 - 14 مجمع : 1 - گروهى از مفسّرين گفتهاند : يعنى دسته اى زياد از امتهاى پيغمبران گذشته و مردمى اندك از امّت پيغمبر ما ، چون آنهائى كه جلو افتادند و سخن پيغمبران گذشته را پذيرفتهاند با مقايسه ى به آن عدّه اى كه اوّل به پيغمبر گرويدند زيادتر هستند بواسطه ى زيادى شماره ى پيغمبران 2 - بعضى گفتهاند : مقصود از اوّلين و آخرين هر دو پيروان اسلام هستند و چون آنها كه اوّل گرويدند حالشان و مقامشان بسيار بالاتر از ديگران بود اين است كه گفته شده است اندكى از آخريها و پسينيان هم بدرجه ى اوّلين مىرسند 3 - مقاتل گفته است يعنى دسته اى از ملَّتهاى جلو و اندكى از آنها كه به آخر اين ملت خواهند بود .
« وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ » 17 كشف : غلام و نوخط در نظر مردم براى خدمت بهتر است از مرد بزرگ از اينروى « وِلْدانٌ » گفته است كه جمع وليد به معنى بچه و غلام است كه نوجوان و كم عمر باشد . و حسن بصرى گفته است آنها كودكان هستند كه چون كار بد و خوب نداشتهاند براى خدمت معيّن شدهاند تا نه آزار شوند و نه در نعمت بهشتى باشند . و مقصود از مخلَّدون ، يا جاودان است يا به صورت جوانى هميشه است يا آراسته بآرايش است .
« لا يُنْزِفُونَ » 19 مجمع : يعنى عقلشان را نمىبرند و مست نمىشوند .
و با فتح ياء و كسر زاى به صورت معلوم خواندهاند يعنى شرابشان تمام نمىشود .
« حُورٌ عِينٌ » 22 مجمع : با جرّ و رفع و نصب خواندهاند كه عطف بر « فِي - جَنَّاتِ » باشد يعنى در بهشت و در ميان حور عين هستند يا خبر باشد يعنى براى آنها حور عين است يا مفعول باشد يعنى مىبخشند به آنها حور عين را .
« لَغْواً وَلا تَأْثِيماً » 25 - 26 مجمع : يعنى در آنجا سخنان بيهوده نيست و گناه شراب خوردن نيست و يكديگر را گناهكار نمىخوانند و بعضى گفته اند
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٦٠