نعمت حق رو گردان شويد ؟
76 كه به آن بستان تكيه زده بر بالش و فرش زيبايند آنها كه بانديشه ى سر انجام خودند
77 پس كدام نعمت پروردگار خود دروغ دانيد ؟
78 [ اى محمّد انكار كافران به چيزى مشمار كه ] فرخنده است نام پروردگار با شكوه و بزرگوار تو .
سخن مفسّرين : مجمع : عطا گفته است : اين سوره بمكّه نازل شد مگر يك آيه « يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ - الخ » و گفتهاند : همگى بمدينه آمده است . و به حساب قاريهاى كوفه و شام هفتاد و هشت آيه است و اهل بصره هفتاد و هفت و حجازيها شش دانستهاند و اختلافشان در « الرَّحْمنُ » است و « خَلَقَ - الإِنْسانَ » كه آيت چهارم است و « وَضَعَها لِلأَنامِ » و « الْمُجْرِمُونَ » و « شُواظٌ مِنْ نارٍ » كه مجموع پنج مورد اختلاف است كه بعضى آيت جدا دانستهاند و بعضى جزء آيت ديگر .
كشف : نقل است : اوّل قرآنى كه در مكّه آشكارا براى قريش خوانده شد پاره اى از آيات اوّل اين سوره بود . عبد اللَّه مسعود گفت : روزى ياران پيغمبر ( ص ) انجمن كردند و گفتند : تا كنون كسى از قريش قرآن بگوشش نرسيده است . كى است كه آشكار براى آنها بخواند ؟ من داوطلب شده رفتم و پاره اى از همين سوره خواندم . آنها را بد آمد و مرا آزار و زخمى كردند . و چون نزد ياران آمدم گفتند از همين انديشناك بوديم . سبب نزول اين سوره آن بود كه چون اين آيه نازل شد « إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ » آنها گفتند : اين رحمان كى است و چى است ؟ بجوابشان گفته شد « الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ » .
ابو الفتوح : هشام بن عروه از پدرش نقل كرد : غير از پيغمبر ( ص ) آنكه از اصحاب اوّل براى عربها قرآن را بآشكار خواند عبد اللَّه مسعود بود .
فى ظلال القرآن : روش و اسلوب سخن در اين آيه نشان مىدهد كه به مكّه آمده باشد چون مانند سوره هاى مكّى سخن گفته است .
« الرَّحْمنُ - الخ » 1 طبرى : يعنى اى مردم بواسطه ى رحمتش بر شما
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٣٦